Vlaamse kmo’s willen groeien, maar cashflow en opvolging blijven achilleshiel

​Ambitie volop aanwezig, maar planmatige aanpak ontbreekt

Zes op de tien Vlaamse kmo’s voorzien op korte en middellange termijn moeilijkheden om hun cashflow te bewaken. Nog opvallender: negen op de tien beschikt zelfs over geen enkel cashflowprognoseplan. Dat blijkt uit een rondvraag van opleidingsbedrijf BlackBird bij 582 kleine ondernemingen in Vlaanderen. Toch barsten de bedrijfsleiders van ambitie en wil bijna 90 procent het komende jaar extra medewerkers aanwerven. “Ondernemers willen vooruit en zijn na de vele crisissen vastberaden om sterker uit de hoek te komen, maar zonder structurele planning dreigt hun enthousiasme een tikkende tijdbom te worden,” waarschuwt Andy Coomans, hoofddocent bedrijfsstrategie bij BlackBird.

Aanwerven ondanks crisismoeheid

De enquête leert dat Vlaamse kmo’s met maximaal vijftig medewerkers positief naar de toekomst kijken. Ondanks geopolitieke onzekerheden, de grillige tarievenpolitiek van Donald Trump en de gevolgen van recente crisissen, wil 89,5 procent van de ondervraagde bedrijfsleiders nieuwe medewerkers aantrekken. Ongeveer de helft geeft zelfs aan dat ze in het algemeen willen groeien.

Volgens Coomans is dat optimisme een logisch gevolg van de turbulente jaren die achter ons liggen. “Na covid, de oorlog in Oekraïne en andere economische schokken zijn ondernemers crisismoe geworden. Ze geloven dat de economie vroeg of laat weer zal aantrekken. Daarom willen ze nu al investeren in talent om straks beter gewapend te zijn.”

Gebrek aan cashflowplanning

Maar die positieve blik gaat gepaard met serieuze risico’s. Liefst 90 procent van de kmo’s geeft aan geen enkel cashflowprognoseplan te hebben. Daardoor weten veel bedrijfsleiders onvoldoende hoeveel geld er maandelijks binnenkomt en buitengaat.

“Zes op de tien ondernemers zegt expliciet dat ze moeite verwachten om hun cashflow te bewaken. Zonder overzicht wordt het eigen bedrijf een tikkende tijdbom,” stelt Coomans. “Nieuwe mensen aanwerven zonder een duidelijk beeld op inkomsten en uitgaven kan leiden tot een financiële aderlating als de markt niet zo snel aantrekt als gehoopt.”

Daar komt nog bij dat toegang tot externe financiering als moeilijk wordt ervaren. Twee op de drie ondernemers vinden het lastig om bijkomende middelen te verkrijgen. Toch is minder dan één op de acht er actief mee bezig en overweegt amper tien procent externe investeerders aan te trekken.

Te veel operationeel, te weinig strategisch

Volgens BlackBird komt dit alles voort uit een klassieke valkuil: kmo-bedrijfsleiders zitten vaak te diep in hun eigen operatie. Ze leiden nieuwe medewerkers zelf op, springen bij wanneer iets dreigt fout te lopen en nemen operationele taken over. Daardoor blijft er te weinig ruimte over om zich bezig te houden met cashflowbeheer en langetermijnstrategie.

“Eigenlijk zou 70 tot 80 procent van de interne werking gestandaardiseerd moeten zijn,” zegt Coomans. “Zo kunnen medewerkers meer beslissingsbevoegdheid krijgen zonder dat grote risico’s ontstaan. Met meer structuur kan de ondernemer zichzelf misbaar maken en zich concentreren op strategisch sturen.”

Meer zelfsturing binnen de organisatie is dan ook cruciaal. Toch geeft 55 procent van de ondernemers aan dat dit voor hen een grote uitdaging blijft.

Overdracht zonder exitplan

Een andere opvallende conclusie uit de rondvraag is dat de helft van de kmo-ondernemers de komende vijf jaar zijn bedrijf wil overdragen. Eén op de vijf ziet dat zelfs al binnen de komende twee jaar gebeuren. Toch heeft bijna 70 procent van hen geen exitstrategie.

“Als amper drie op de tien een plan heeft, missen ondernemers kansen en lopen ze het risico op een financieel slechtere deal,” benadrukt Coomans. “Een goede overdracht vraagt vijf tot tien jaar voorbereiding. Je moet processen verankeren, rendabiliteit op punt zetten en je aanbod futureproof maken. Een verkoop is geen sprint, maar een marathon.”

De helft van de ondernemers die een verkoop overwegen, denkt aan een externe partij. Toch ziet 37 procent een management buy-out ook als mogelijkheid. In alle gevallen geldt: zonder voorbereiding gaat opgebouwde waarde te snel verloren.

Kwetsbaar maar vol ambitie

De conclusies schetsen een dubbel beeld: Vlaamse kmo’s bruisen van de ambitie om te groeien en te investeren, maar de fundamenten waarop die plannen rusten zijn vaak te broos. Zonder een duidelijk financieel plan en zonder oog voor strategische opvolging, blijft het kmo-landschap kwetsbaar.

“Te veel ondernemers hebben blinde vlekken over hoe hun organisatie werkelijk presteert,” besluit Coomans. “Wie vandaag niet werkt aan cashflowbeheer en structuur, neemt onnodige risico’s. Maar wie dat wel doet, kan van zijn bedrijf een futureproof organisatie maken die niet alleen groeit, maar ook klaar is om de volgende crisis te trotseren.”

De inzichten uit dit trendrapport zullen de basis vormen voor Coomans’ derde boek rond ondernemen, dat in de eerste helft van 2026 verschijnt bij Borgerhoff & Lamberigts.