Willen we wel hergebruik en bulk? De sector staat klaar, maar de consument twijfelt

​De nieuwste barometer van RE-VRAC Belgium legt een opvallende paradox bloot. Belgische bedrijven hebben vandaag alle voorwaarden in handen om herbruikbare verpakkingen en bulkverkoop grootschalig te laten doorbreken: sterke logistieke systemen, een overtuigde sector en een lange culturele traditie van hergebruik. Toch blijft de consument achter, en precies dat remt de doorbraak van circulaire modellen. De barometer, een samenwerking tussen Fost Plus en ConsomAction, vormt de eerste jaarlijkse economische meting van de evolutie van bulk en hergebruik in België.

Een jonge, snelgroeiende markt die botst op systeemgrenzen

De meeste bedrijven in bulk en hergebruik ontstonden na 2010. Dat toont niet alleen hoe jong de sector nog is, maar ook hoe snel ze volwassen wordt. Vooral bij bulkverkoop is die groei te danken aan toegankelijke technologie en beperkte investeringsnoden. Hergebruik steunt dan weer op een stevige Belgische traditie, zoals bij dranken.

De omzet stijgt snel: hergebruik groeit gemiddeld 11% per jaar, bulkverkoop 7%. Meer dan de helft van de deelnemende bedrijven draait vandaag al een positieve operationele marge — vooral in transport en B2B-horeca, waar consumptiemodellen voorspelbaarder zijn. Retail, B2C-horeca en e-commerce hebben het moeilijker door kleine marges en afhankelijkheid van consumentengedrag.

Uit de barometer klinkt dat België een sterke basis heeft om van hergebruik en bulk een nieuwe standaard te maken binnen een circulaire economie. Tegelijk blijft veel potentieel onbenut, omdat ondernemingen wachten op een markt die vanzelf rendabel en mainstream wordt. Daardoor ontstaat een rem op vooruitgang, en precies daarom is volgens de onderzoekers een actiever marktmechanisme nodig dat adoptie stimuleert en versnelt.

Bulkverkoop: lokaal en duurzaam, maar nog geen vaste gewoonte

Bulkverkoop wordt nog altijd gedomineerd door voeding, al winnen non-foodsegmenten zoals cosmetica en huishoudproducten terrein. Bulk wordt meestal gecombineerd met voorverpakte producten en is dus zelden een exclusief model. Opvallend is dat een derde van de bedrijven het merendeel van hun bulkproducten lokaal aankoopt, vaak binnen een straal van 50 kilometer.

Toch blijft de overstap naar bulk moeizaam. De belangrijkste obstakels:

• Gebrek aan gewoonte en concurrentie van voorverpakkingen
• Onzekerheid over hygiëne
• Logistieke uitdagingen, zoals beperkte opslag
• Onduidelijke of complexe regelgeving rond etikettering en traceerbaarheid

Veel consumenten zien bulk als ideaal in theorie, maar lastig in de praktijk. Dat maakt het moeilijk om schaal te creëren.

Hergebruik groeit, maar worstelt met kost en logistiek

De cijfers tonen dat herbruikbare verpakkingen aan belang winnen: 43% van de huishoudelijke en 82% van de industriële verpakkingen op de Belgische markt zijn vandaag al herbruikbaar. Toch blijven kosten een groot struikelblok. Herbruikbare verpakkingen zijn duurder dan eenmalige varianten, en dat beïnvloedt consumentengedrag rechtstreeks.

Bovendien vraagt hergebruik een robuuste keten: inzameling, reiniging, transport en circulatie moeten perfect op elkaar afgestemd zijn. Voor veel bedrijven blijft die keten nog te versnipperd, wat investeringen vertraagt.

De consument wil minder afval, maar kiest nog te weinig herbruikbaar

Uit de milieubarometer van Fost Plus blijkt dat 80% van de Belgen vindt dat er te veel wegwerpverpakkingen zijn. 82% sorteert trouw zijn afval. Toch kiest slechts 33% bewust voor herbruikbare verpakkingen. Dat toont hoe groot de kloof is tussen intentie en gedrag.

De sector benadrukt dat verandering maar werkt als alle spelers mee de schouders zetten: bedrijven hebben nood aan een duidelijk, stabiel beleidskader, terwijl consumenten vooral drempelverlagende oplossingen en begeleiding nodig hebben. Hergebruik en preventie moeten volgens de sector uitgegroeien tot volwaardige pijlers naast recyclage, om tot een écht duurzame verpakkingsketen te komen.

Over de barometer

De Belgische Barometer voor bulk en hergebruik 2025 is de eerste meting die een structureel en economisch overzicht biedt van de sector. De resultaten, gebaseerd op een steekproef van innovatieve spelers, vormen een basis om de evolutie van bulkverkoop en hergebruik de komende jaren nauwkeurig op te volgen. Zo wil de sector inzicht creëren in de hefbomen en obstakels die moeten helpen om verpakkingsafval structureel te verminderen en de circulaire transitie te versnellen.