Belgische werknemers voelen zich gezond, maar onderliggende risico’s blijven hardnekkig aanwezig

​Hoewel een grote meerderheid van de Belgische werknemers zichzelf als gezond beschouwt, tonen nieuwe cijfers aan dat achter dat positieve gevoel een minder rooskleurige realiteit schuilgaat. Uit het meest recente gezondheidsrapport van IDEWE blijkt dat bijna negen op de tien werknemers hun gezondheid als goed tot uitstekend beoordelen, maar tegelijk kampt een aanzienlijke groep met concrete fysieke en mentale gezondheidsproblemen. Die tegenstelling legt een belangrijk spanningsveld bloot tussen perceptie en realiteit op de werkvloer.

De studie, gebaseerd op gegevens van meer dan 280.000 werknemers, wijst op structurele uitdagingen die niet zomaar verdwijnen. Overgewicht blijft toenemen, het aantal werknemers met hoge bloeddruk blijft hoog en ook beweging en rookgedrag blijven aandachtspunten. Tegelijk ervaren heel wat werknemers mentale druk, afhankelijk van sector en werkomstandigheden.

Positief gevoel maskeert onderliggende problemen

Op het eerste gezicht lijken de resultaten geruststellend. Bijna 90 procent van de werknemers geeft aan zich gezond te voelen. Toch blijkt dat dit gevoel niet altijd overeenkomt met de objectieve gezondheidssituatie. Zo heeft meer dan een derde van de werknemers minstens één actief gezondheidsprobleem en ervaart één op de tien regelmatig stress of uitputting door het werk.

Die kloof tussen hoe mensen zich voelen en hun werkelijke gezondheidstoestand is opvallend. Werknemers hebben het gevoel dat het goed gaat, maar intussen stapelen risico’s zich op. Vooral werkgerelateerde druk en fysieke klachten nemen toe naarmate werknemers ouder worden. Jongere werknemers onder de 25 jaar rapporteren minder druk en zijn over het algemeen het meest tevreden, terwijl oudere werknemers vaker geconfronteerd worden met langdurig verzuim en lichamelijke klachten.

Ook gender speelt een rol. Vrouwen geven vaker aan dat ze mentale en fysieke druk ervaren en zijn vaker en langer afwezig door ziekte. Toch vertaalt zich dat niet in een lagere jobtevredenheid, wat erop wijst dat andere factoren zoals werkinhoud en werkomgeving eveneens een belangrijke rol spelen.

Beweging en rookgedrag blijven pijnpunten

Een van de meest opvallende trends in het rapport is het gebrek aan voldoende beweging. Waar er in de periode tot 2021 nog een lichte verbetering zichtbaar was, lijkt die evolutie sindsdien stilgevallen. Vandaag haalt meer dan twee derde van de werknemers de aanbevolen norm van 150 minuten beweging per week niet.

Dat gebrek aan beweging heeft een directe impact op de gezondheid, maar ook op het algemene welzijn. Regelmatig bewegen draagt niet alleen bij aan een gezond gewicht, maar helpt ook om stress te verminderen en beter te slapen. Toch blijft het voor veel werknemers moeilijk om voldoende beweging in hun dagelijkse routine te integreren, zeker in jobs waar fysieke activiteit beperkt is of waar werkdruk hoog ligt.

Ook op vlak van rookgedrag is er weinig vooruitgang. Ondanks campagnes en initiatieven rond rookstop blijft het percentage rokende werknemers quasi ongewijzigd. Ongeveer een kwart van de werknemers rookt nog steeds, met hogere cijfers bij mannen, jongere werknemers en sectoren zoals horeca en bouw. Dat wijst erop dat gedragsverandering op lange termijn moeilijk blijft en blijvende inspanningen vereist.

Overgewicht en bloeddruk als structurele risico’s

Naast beweging en rookgedrag blijven ook overgewicht en hoge bloeddruk belangrijke aandachtspunten. Het aandeel werknemers met overgewicht blijft licht stijgen en ligt inmiddels rond de 60 procent. Vooral bij mannen ligt dat percentage hoog, maar ook bij vrouwen blijft het cijfer aanzienlijk.

Hoge bloeddruk, een belangrijke risicofactor voor hart- en vaatziekten, toont een ander patroon. Na een sterke stijging in eerdere jaren lijkt het percentage nu te stabiliseren, maar wel op een hoog niveau. Ongeveer een kwart van de werknemers kampt met hypertensie, wat aantoont dat dit probleem structureel verankerd blijft.

Deze cijfers onderstrepen dat gezondheidsproblemen zich vaak langzaam ontwikkelen en niet altijd meteen zichtbaar zijn. Ze bevestigen ook dat preventie cruciaal is om op lange termijn ernstige complicaties te vermijden.

Grote verschillen tussen sectoren

Het rapport toont duidelijk aan dat gezondheid sterk afhankelijk is van de sector waarin iemand werkt. In sectoren zoals transport en bouw liggen de cijfers voor overgewicht en hoge bloeddruk het hoogst. In de transportsector heeft meer dan 70 procent van de werknemers overgewicht, terwijl ook het aandeel werknemers met hypertensie daar bijzonder hoog ligt.

Een mogelijke verklaring ligt in de aard van het werk. In de transportsector wordt bijvoorbeeld minder bewogen, ondanks het soms fysieke karakter van de job. Dat wijst op een belangrijke nuance: zwaar werk betekent niet automatisch dat er sprake is van gezonde beweging.

Ook in andere sectoren duiken specifieke uitdagingen op. In de horeca en de handel beoordelen relatief meer werknemers hun gezondheid als slecht. In de horeca ligt bovendien het percentage werknemers dat onvoldoende beweegt bijzonder hoog. Dat toont aan dat werkdruk, onregelmatige uren en beperkte mogelijkheden tot herstel een belangrijke rol spelen.

Aan de andere kant scoren sectoren zoals onderwijs, gezondheidszorg en overheid opvallend hoog op mentale druk. Vooral in de gezondheidszorg vertaalt die druk zich ook in een hoger algemeen verzuim, terwijl in de handel langdurig verzuim vaker voorkomt.

Preventie als gedeelde verantwoordelijkheid

De resultaten van het rapport maken duidelijk dat er geen eenvoudige oplossingen bestaan. Gezondheid op het werk wordt beïnvloed door een combinatie van individuele keuzes, werkomstandigheden en sectorgebonden factoren. Daarom is een doordacht en structureel preventiebeleid essentieel.

Losse initiatieven volstaan niet om de uitdagingen aan te pakken. Werkgevers moeten inzetten op een geïntegreerde aanpak die rekening houdt met de specifieke context van hun organisatie en sector. Dat kan gaan van het stimuleren van beweging en gezonde voeding tot het creëren van een werkomgeving waarin mentale druk bespreekbaar is.

Tegelijk ligt er ook een verantwoordelijkheid bij werknemers zelf. Bewust omgaan met gezondheid, voldoende bewegen en aandacht hebben voor signalen van stress of fysieke klachten zijn belangrijke stappen om problemen te voorkomen.

Wat het rapport vooral duidelijk maakt, is dat gezondheid meer is dan een gevoel. Werknemers mogen zich dan wel goed voelen, de onderliggende cijfers tonen dat er nog heel wat werk aan de winkel is. Wie vandaag inzet op preventie, investeert niet alleen in welzijn, maar ook in productiviteit, motivatie en duurzame inzetbaarheid op lange termijn.

Veel gelezen artikels:

• IDEWE-onderzoek: 13% van de werknemers verwacht uitval door mentale problemen. Mentale belasting weegt even zwaar door als fysieke klachten
• Bijna 4 op de 10 Belgen melden zich geen enkele dag ziek
• Een derde van de junior auditoren ervaart burnoutsymptomen binnen de twee jaar