Eén op de vijf werknemers neemt verlof op eerste schooldag

​Moeders en arbeiders opvallend vaker aan de schoolpoort

De eerste schooldag is voor veel Vlaamse gezinnen een bijzonder moment. Niet alleen kinderen en leerkrachten bereiden zich voor, ook heel wat ouders maken er een prioriteit van om hun kinderen zelf naar school te brengen. Uit nieuwe cijfers van HR-dienstverlener Attentia blijkt dat één op de vijf werknemers met kinderen in het kleuter- of basisonderwijs op 1 september verlof neemt. Dat is meer dan vier keer zoveel als op een doorsnee maandag buiten de schoolvakanties. Vooral moeders en arbeiders maken er werk van om die dag vrij te zijn.

Eerste schooldag belangrijker dan een gewone maandag

Het onderzoek van Attentia is gebaseerd op de gegevens van 4.000 Vlaamse werknemers met kinderen tussen drie en elf jaar. Op een gemiddelde maandag buiten de schoolvakanties neemt slechts 4% van deze groep verlof. De sprong naar 18% op de eerste schooldag illustreert hoe uitzonderlijk en belangrijk deze dag is in het leven van gezinnen.

Vooral in de kleuter- en lagere school betekent 1 september een dag van wennen, afscheid nemen en nieuwe routines opbouwen. Voor veel ouders is het een geruststelling om er zelf bij te zijn, zowel voor hun kind als voor henzelf. Dat maakt de eerste schooldag tot een collectief moment dat ook voelbaar is in de cijfers van bedrijven en organisaties.

Meer moeders dan vaders

Opvallend in de analyse van Attentia is het verschil tussen mannen en vrouwen. Bijna een kwart van de moeders met kinderen in de betrokken leeftijdsgroep (23%) neemt vrijaf, tegenover slechts 10% van de vaders. Het bevestigt dat vrouwen nog steeds vaker de zorgrol opnemen op belangrijke momenten in het gezin.

Dat betekent niet dat vaders er niet bij betrokken willen zijn, maar de cijfers tonen aan dat de verantwoordelijkheid nog steeds scheef verdeeld is. “Het lijkt erop dat vrouwen vaker de eerste schooldag organiseren en prioriteit geven,” zegt dr. Ella Haemers, Manager Knowledge & Innovation bij Attentia. “Die ongelijkheid toont dat traditionele rolpatronen nog niet helemaal verdwenen zijn.”

Verschil tussen arbeiders en bedienden

Naast gender valt ook de kloof tussen arbeiders en bedienden op. Waar bijna een kwart van de arbeiders (24%) verlof neemt, gaat het bij de bedienden om slechts 12%. Die cijfers zijn volgens Attentia te verklaren door de verschillende mogelijkheden rond flexibiliteit.

Bedienden kunnen in veel gevallen thuiswerken of hun uren aanpassen, waardoor ze hun kinderen ’s ochtends zelf naar school kunnen brengen en daarna alsnog aan de slag gaan. Arbeiders hebben die mogelijkheid doorgaans niet: hun job vereist aanwezigheid op een specifieke werkplek en vaak ook vaste uren. Voor hen is verlof nemen vaak de enige manier om er op die belangrijke dag bij te kunnen zijn.

Flexibiliteit als troef voor werkgevers

Volgens Attentia ligt hier ook een kans voor werkgevers. Door soepel om te gaan met verlofaanvragen of alternatieve regelingen te voorzien, tonen bedrijven dat ze oog hebben voor het belang van gezin en werk-privébalans.

“Werkgevers die flexibel inspelen op de eerste schooldag, winnen zelf ook,” benadrukt dr. Haemers. “Een later beginuur toestaan of kortere werktijden die dag kan voor ouders een groot verschil maken. Het zorgt ervoor dat medewerkers zich erkend voelen, en dat vertaalt zich op lange termijn in meer motivatie, loyaliteit en productiviteit.”

Het faciliteren van zulke momenten kan dus een win-win zijn: werknemers ervaren minder stress en meer betrokkenheid, terwijl werkgevers profiteren van een hogere tevredenheid en engagement.

Cultuur van erkenning en balans

De cijfers passen in een bredere trend waarin work-life balance steeds belangrijker wordt. Ouders, en werknemers in het algemeen, verwachten van hun werkgever dat die begrip toont voor hun privéleven. De eerste schooldag is daar een duidelijk voorbeeld van.

Bedrijven die dit erkennen, bouwen mee aan een cultuur waarin werknemers zich meer gewaardeerd voelen. Dat is niet enkel van belang voor de betrokken medewerkers, maar ook voor het imago van de organisatie als aantrekkelijke werkgever. Zeker in een krappe arbeidsmarkt kan dat verschil maken.

Onderzoeksmethode

Het onderzoek van Attentia werd uitgevoerd op basis van de verlofaanvragen van Vlaamse werknemers met kinderen in de leeftijdsgroep van kleuter- en lager onderwijs. Voor de analyse van dit jaar ging het om kinderen geboren tussen 2014 en 2022. In totaal werden de gegevens van 4.250 werknemers per geanalyseerde dag vergeleken.

Het percentage werknemers dat verlof neemt, werd berekend op basis van het aantal goedgekeurde verlofuren in verhouding tot het totaal aantal presteerbare uren. Daarmee geeft de studie een representatief beeld van hoe ouders omgaan met de start van het schooljaar.

Een moment dat blijft tellen

Dat één op de vijf werknemers verlof neemt op de eerste schooldag onderstreept het belang van die dag. Het is een collectief maatschappelijk ritueel dat ook voelbaar is op de werkvloer. Hoewel bedrijven misschien enkele uren productiviteit verliezen, kunnen ze veel winnen door hier bewust en menselijk mee om te gaan.

De eerste schooldag draait immers niet enkel om kinderen die een nieuwe start maken, maar ook om ouders die de balans zoeken tussen werk en gezin. Flexibiliteit en begrip vanuit de werkgever kunnen ervoor zorgen dat die balans behouden blijft, wat op lange termijn loont voor iedereen.