Een uitzonderlijk bevlogen vrouw met een missie

Een succesvolle CEO, die kijkt met open blik naar de toekomst. Niet enkel voor de onderneming die hij of zij leidt maar eveneens voor de economie en samenleving waarin hij of zij zich beweegt. Sinds Françoise Chombar haar CEO-schap bij Melexis vaarwel zegde om voorzitter van Melexis te worden, kan ze zich nog meer daarop toeleggen en dit integreren in haar missie. Wat is precies die missie? Als voorzitter van het STEM-platform wil zij jongeren warm maken voor een STEM opleiding, vooral meisjes. Met de vaste overtuiging dat STEM leidt tot meer welvaart. STEM is een adviesraad van de Vlaamse overheid.

​En als Chombar spreekt, luistert iedereen. Ze kan immers een hele reeks adelbrieven voorleggen. Zo is ze bestuurder bij onder andere Mediafin, Umicore en de Antwerp Management School... Ze was ook niet zomaar een doorsnee CEO. Wie de Global Prize for Women Entrepeneurs van BNP Paribas Fortis won, de Ambiorixprijs van VKW Limburg binnenrijfde net als de Limburgse Ondernemer van het Jaar, de Vlerick Business School Award en ICT Personality of the Year, heeft nog meer recht van spreken dan andere CEO’s. Sommigen zouden haar zelfs graag premier willen zien worden omwille van haar technologische kennis, internationale visie, people management, aandacht voor diversiteit op de werkvloer alsook haar strategische en daadkrachtige aanpak.

Matilda
KMOInsider: “U breekt al jarenlang de lans voor meer aandacht voor techniek en technologie in ons onderwijs.”

Françoise Chombar: “Met reden. Er blijft een groot tekort aan vaklui en ingenieurs in het bedrijfsleven. In de lijst van knelpuntberoepen staan in de top 10 maar liefst 7 beroepen waarvoor STEM-competenties nodig zijn. STEM staat zoals u weet voor “Science, Technology Engineering and Mathematics”. Bovendien stijgen volgens de VDAB het aantal STEM-vacatures sneller dan niet-STEM-vacatures. Dat tekort legt een grote hypotheek op de toekomst van onze economie en maatschappij. Bij de instroom in het onderwijs behoren wij tot de slechtste leerlingen van Europa, zelfs van de OESO-landen. Bij Melexis zijn meer dan de helft van onze medewerkers ingenieurs en met de technische profielen erbij zitten we al aan 70%. We vinden die profielen nog wel omdat we een sterk merk zijn en dat we een hoge retentiegraad hebben, helpt ook. Maar laten we duidelijk zijn: de Europese industriële toekomst zal hoogtechnologisch zijn en daarvoor zijn steeds meer STEM-profielen een absolute noodzaak.

Opvallend is eveneens dat meisjes nog steeds vaak kiezen voor een carrière als kleuteronderwijzeres terwijl het beter zou zijn als meer jongens die keuze zouden maken. Dergelijke stereotypen moeten de wereld uit zoals meisjes- of jongensspeelgoed. Bij Sinterklaas krijgen de meisjes bij Melexis geen poppen maar bijvoorbeeld een chemiedoos. We stellen vast dat meisjes nog te weinig het nut inzien van een wetenschappelijke opleiding terwijl ze er even geschikt voor zijn als jongens. Zo beseffen ze bijvoorbeeld niet dat hun hippe smartphones voortkomen uit wiskunde en wetenschap. Opmerkelijk genoeg is er ook een snellere uitval van vrouwen in STEM-banen dan van mannen. Techniek? “Dat is iets voor venten.” en dat maakt dat sommige vrouwen zich niet thuis voelen in zo een viriele omgeving. Het Matilda-effect speelt ook al eens een rol: vrouwelijke wetenschappers krijgen moeilijker erkenning dan mannelijke waarbij ontdekkingen vaak ten onrechte aan mannen worden toegeschreven. Spijtig want in diversiteit schuilt kracht, het leidt tot betere ideeën en zo tot betere producten en een groter marktaandeel. Spiegelrecrutering is ook een factor: mannen zullen eerder een kandidaat aanwerven zoals zichzelf, een man dus. Kortom, de genderkloof moeten we kunnen dichten met bijvoorbeeld vrouwelijke rolmodellen. Doen we dat niet, dan belanden we in een maatschappelijke omgeving met producten en diensten die bepaalde bevolkingsgroepen zouden kunnen uitsluiten.

​Meer STEM-kennis leidt tot meer innovatie en zo tot meer welvaart

STEM is als het ware een levenslange opdracht die al bij de geboorte start. Als je kinderen warm kan houden voor techniek tot het einde van de lagere school, is het nadien makkelijker ze in die richting verder te laten groeien. Als we pas in het middelbaar onderwijs STEM opzetten, zijn we heel wat leerlingen kwijtgespeeld, met bovendien een leerachterstand op het vlak van wiskunde en technologie. Spijtig genoeg ligt de kwaliteit van leerlingen die wél uitstromen met een STEM-diploma te laag. We moeten inzetten op interdisciplinaire integratie zodat leerlingen op het einde van de rit alles in één geheel kunnen kaderen. Jongeren met STEM-kennis kunnen ook maatschappelijke uitdagingen aangaan zoals in jobs die te maken hebben met energievoorziening, gezondheid, mobiliteit enzovoort. Uiteraard kunnen er regionale of sectorgebonden aandachtspunten zijn want een toeristische regio heeft immers andere noden dan een industriële.

Melexis zet ook intensieve programma’s op zoals in samenwerking met STEM-academies. Het gaat dan om vijf- tot achttienjarigen bij wetenschappelijke en technologische projecten buiten de schooluren en in vakanties. Samenwerken met het onderwijs doen we ook. Met eigen medewerkers die het opzetten van technische workshops steunen of gastcolleges geven.

Cru gesteld: wie op school een STEM-richting kiest, zal een enorme maatschappelijke impact hebben, nog veel meer dan een maatschappelijk werker. Onze economie en maatschappij raken steeds meer doordrongen van technologie. Meer STEM-kennis leidt tot meer innovatie en zo tot meer welvaart.”

Goesting
KMOInsider: “Waarom denkt u dat jongeren weinig voor STEM-richtingen, meer bepaald technisch onderwijs, kiezen?”

Françoise Chombar: “Omdat we die jobs associëren met vuil werk en weinig verdienen. Handarbeid is niet sexy. Daarom is het nodig dat je met technologie het leven kan verbeteren en grote wereldproblemen kan aanpakken. Bovendien zijn die technisch geschoolden belangrijk voor bijvoorbeeld de ontwikkeling en het uitwerken van nieuwe producten. Ingenieurs bedenken ze maar er moeten wel technici zijn om een prototype te maken of een machine juist af te stellen. We moeten jongeren weer goesting doen krijgen om zich nuttig te maken, trots zijn op hun studies in het technisch of beroepsonderwijs. En laten we toch termen zoals “hoog- en laaggeschoolden” achterwege laten. STEM moet een positieve keuze aanmoedigen.”

KMOInsider: “Hoe kadert u de digitale transformatie en AI in STEM?”

Françoise Chombar: “AI is dé hype van dit ogenblik. Je zal in steeds meer bedrijven en sectoren met AI te maken krijgen en er mee gaan werken. Heb je als individu geen idee vanwaar AI komt en hoe het ongeveer werkt, wordt het moeilijk, zelfs gevaarlijk. Een basisinzicht is dus nuttig voor iedereen. Op technologisch vlak is er momenteel immers een geweldige versnelling aan de gang, niet te vergelijken met een decennium of langer geleden.”

KMOInsider: “Vlaanderen investeert heel veel geld in onderwijs. Welke aanbevelingen geeft u vanuit het STEMplatform aan Vlaams minister van onderwijs Zuhal Demir?”

Françoise Chombar: “Breng STEM tot leven, voor alle leeftijden vertel erover waarbij storytelling een cruciale rol vervult, de leefwereld van kinderen verbinden met technische vakken op school. Veranker STEM al van in de kleuterklas en integreer het in een vernieuwde onderwijsaanpak. Belangrijk is eveneens om bij mensen verwondering op te roepen, met in het achterhoofd dat STEM niet enkel een scholenopdracht is. Implementeer tenslotte de band tussen enerzijds STEM en anderzijds de economie en de samenleving in ruime zin, hechte en duurzame lokale STEM-allianties dus.”

STEMinist als voorzitter sinds 2022

Het STEM-platform werd in het jaar 2012 opgericht als onafhankelijke adviesraad voor de Vlaamse overheid om het STEM-actieplan uit te voeren. Het platform brengt expertise uit het onderwijs, het bedrijfsleven en wetenschapscommunicatie bijeen. Het doel? Meer jongeren warm maken voor STEM-opleidingen en STEM-beroepen, en het STEM beleid structureel verankeren. Het STEM-platform werkt mee aan de STEM-agenda 2030, het formuleert doelstellingen en acties, het stimuleert partnerschappen en het bewaakt de beleidsmonitoring. In 2022 werd Françoise Chombar genomineerd en benoemd tot voorzitter door de Vlaamse overheid, op voorstel van ministers Hilde Crevits en Philippe Muyters. Zij volgde Martine Tempels, op dat moment Senior Vice President bij Telenet, op. In hetzelfde jaar werd een nieuwe samenstelling goedgekeurd en de rol van platform-evaluatie werd versterkt.