Twijfels over openbaar vervoer groeien, vooral bij oudere werknemers

​Het vertrouwen in het openbaar vervoer voor woon-werkverkeer staat onder druk in België, en dat blijkt vooral bij oudere werknemers. Tegelijk groeit het engagement van werkgevers om duurzame mobiliteit te ondersteunen, onder meer via financiële tussenkomsten. Nieuw onderzoek van SD Worx schetst een genuanceerd beeld waarin perceptie, leeftijd en beleid samenkomen en duidelijke uitdagingen én opportuniteiten blootleggen.

België hinkt achterop in Europa

Uit de internationale bevraging van SD Worx, uitgevoerd bij 16.500 werknemers in zestien Europese landen, blijkt dat Belgische werknemers minder tevreden zijn over hun woon-werkopties dan hun Europese collega’s. Waar gemiddeld 53 procent van de Europese werknemers aangeeft voldoende mogelijkheden te hebben om op het werk te geraken, ligt dat aandeel in België op 46 procent.

Daarmee blijft België duidelijk achter op landen zoals Nederland, het Verenigd Koninkrijk, Roemenië en Polen, waar werknemers zich beter bediend voelen qua mobiliteitsopties. Ook het aandeel werknemers dat aangeeft onvoldoende opties te hebben, ligt hoger dan het Europese gemiddelde. Dat wijst op een structureel mobiliteitsvraagstuk dat verder gaat dan individuele voorkeuren.

Betrouwbaarheid blijft grootste struikelblok

De kern van het probleem ligt bij het vertrouwen in het openbaar vervoer. Slechts 27 procent van de Belgische werknemers beschouwt het als een betrouwbaar alternatief voor het dagelijkse woon-werkverkeer. Daarmee scoort België het zwakst binnen Europa.

Bijna de helft van de werknemers ervaart het openbaar vervoer bovendien als onvoldoende betrouwbaar of gebruiksvriendelijk. Die perceptie vormt een belangrijke drempel voor wie wil overschakelen naar duurzamere mobiliteit. Factoren zoals stiptheid, bereikbaarheid en aansluitingen spelen daarin een doorslaggevende rol.

Leeftijd maakt duidelijk verschil

De analyse van SD Worx toont dat leeftijd een cruciale factor is in hoe werknemers naar openbaar vervoer kijken. Hoe ouder de werknemer, hoe kritischer de houding.

Uit de cijfers blijkt dat 59 procent van de 55-plussers het openbaar vervoer niet als een gemakkelijke of betrouwbare optie ziet voor woon-werkverkeer. Bij werknemers tussen 35 en 54 jaar gaat het om 48 procent, terwijl dit bij jongere werknemers onder 35 jaar 44 procent bedraagt.

Deze verschillen maken duidelijk dat de aantrekkelijkheid van openbaar vervoer niet uniform wordt ervaren. Oudere werknemers hechten vaak meer belang aan comfort, voorspelbaarheid en eenvoud, terwijl jongere generaties doorgaans flexibeler omgaan met mobiliteitskeuzes.

Werkgevers versterken hun rol

Tegenover de kritische perceptie van werknemers staat een positieve evolutie bij werkgevers. Steeds meer bedrijven komen financieel tussen in de kosten voor openbaar vervoer.

In 2025 ontvangt 8,6 procent van de werknemers in de privésector een tussenkomst, een duidelijke stijging tegenover 6,6 procent in 2020. Dat komt neer op een relatieve toename van bijna 30 procent. Ook het aantal werkgevers dat dergelijke ondersteuning biedt, stijgt, van 14,1 procent in 2020 naar 20 procent in 2025.

Gemiddeld ontvangen werknemers een jaarlijkse tussenkomst van ongeveer 470 euro. Die financiële ondersteuning verlaagt de drempel, maar blijkt op zich niet voldoende om de perceptie rond betrouwbaarheid te veranderen.

Sterke regionale verschillen

De cijfers tonen ook duidelijke regionale contrasten. In Brussel is het gebruik van openbaar vervoer sterk ingeburgerd, met ongeveer één op drie werknemers die een tussenkomst ontvangt. In Vlaanderen en Wallonië ligt dat aandeel lager, al is ook daar een stijgende trend zichtbaar.

Die verschillen onderstrepen hoe belangrijk lokale context is. In stedelijke gebieden met een goed uitgebouwd netwerk is openbaar vervoer vanzelfsprekender, terwijl werknemers in minder dichtbevolkte regio’s vaker afhankelijk blijven van andere vervoersmiddelen.

Naar een meer doordachte mobiliteitsaanpak

Het onderzoek van SD Worx maakt duidelijk dat duurzame mobiliteit meer vraagt dan financiële incentives alleen. Werkgevers zetten stappen in de juiste richting, maar botsen op een perceptieprobleem dat vooral gelinkt is aan betrouwbaarheid en gebruiksgemak.

Voor organisaties ligt de uitdaging in het aanbieden van flexibele en gedifferentieerde mobiliteitsoplossingen die rekening houden met de uiteenlopende noden van werknemers. Tegelijk blijft investeren in een kwalitatief en betrouwbaar openbaar vervoernetwerk essentieel om het vertrouwen structureel te herstellen.

De combinatie van objectieve loondata en perceptieonderzoek geeft een helder beeld van waar België vandaag staat. De volgende stap ligt in het verkleinen van de kloof tussen beleid, aanbod en beleving.