Eerste AI-richtlijnen van kracht op de werkvloer

​1 op 3 Belgische ondernemingen geeft of plant nog geen AI-opleidingen voor werknemers

De eerste concrete verplichtingen uit de Europese AI-verordening zijn sinds februari 2025 van kracht. Toch blijkt dat veel Belgische bedrijven nog zoeken naar hoe ze deze regels in de praktijk moeten toepassen. Uit een nieuwe bevraging van hr-expert Acerta Consult bij meer dan 2.000 werknemers en 500 bedrijven blijkt dat zeven op de tien werkende Belgen vinden dat er op hun werkplek nog geen duidelijke richtlijnen zijn rond het gebruik van artificiële intelligentie (AI).

AI-gebruik wél al ingeburgerd

De helft van de Belgische werknemers maakt intussen gebruik van AI-tools op het werk. Voor 10,2% is dat zelfs een dagelijks hulpmiddel, 15,1% zet AI wekelijks in, 10,5% maandelijks en 12,8% minstens enkele keren per jaar.

Toch blijft er veel onduidelijkheid. 43,1% van de werknemers weet niet of hun werkgever het gebruik van AI-toepassingen toestaat. Uit het onderzoek blijkt dat de meeste bedrijven AI wel degelijk positief benaderen:

• 53,3% staat AI-tools toe, maar onder voorwaarden
• 34,6% laat ze vrij toe
• 12,2% verbiedt AI-gebruik volledig

“België behoort volgens Eurostat tot de Europese top drie qua AI-gebruik in ondernemingen”, zegt Ellen Van Grunderbeek, juridisch experte bij Acerta Consult. “Maar technologie inzetten zonder duidelijke afspraken is geen optie. Een helder AI-beleid – bijvoorbeeld in de vorm van een AI-policy – geeft richting, voorkomt misverstanden en legt vast wie het aanspreekpunt is voor vragen.”

AI-opleiding blijft achter

De Europese AI-wet verplicht werkgevers om de digitale geletterdheid van hun medewerkers te versterken. Toch blijkt dat 1 op de 3 Belgische werkgevers (35,7%) nog geen AI-opleiding heeft gegeven en dat ook niet plant.

40,2% van de bedrijven organiseerde vorig jaar wel een AI-training, en nog eens 24,1% heeft plannen om dat in 2025 te doen. “Het uitblijven van opleidingen komt meestal niet door onwil, maar door onzekerheid”, aldus Van Grunderbeek. “Veel bedrijven weten niet precies wat wettelijk verwacht wordt of vinden het moeilijk om kwalitatieve opleidingen te vinden die passen bij hun sector. Sommigen wachten af tot de overheid of andere bedrijven het goede voorbeeld geven.”

Werknemers staan te popelen

Hoewel opleidingen vaak ontbreken, is de interesse onder werknemers groot. 60% geeft aan graag een opleiding te willen volgen over AI in hun werkcontext. Opvallend: niet alleen jongeren tonen interesse. Bij de 55-plussers zegt ongeveer de helft (50,4%) geïnteresseerd te zijn in AI-training.

Van Grunderbeek: “Het is logisch dat jongere werknemers meer vertrouwd zijn met technologie, maar AI-vaardigheden zijn niet leeftijdsgebonden. Het is slim om proactief op AI in te spelen. Zo vergroot je het aanpassingsvermogen van je organisatie én benut je de kansen die deze technologie biedt.”

Waarom AI-opleidingen cruciaal zijn

De AI-wet maakt een onderscheid tussen systemen op basis van hun risiconiveau. Sinds 2 februari is het bijvoorbeeld verboden om AI-systemen te gebruiken die emoties proberen af te leiden uit input – deze vallen onder het ‘onaanvaardbaar hoog’ risico.

Het volgen van opleidingen helpt werknemers niet alleen om AI efficiënt in te zetten, maar ook om risico’s te vermijden. Dat gaat verder dan enkel technische kennis. Opleidingen moeten ook aandacht besteden aan:

• Kritisch denken bij AI-gegenereerde output
• Databescherming en privacyregels
• Ethische aspecten en transparantie in besluitvorming
• Menselijke vaardigheden zoals samenwerking en creatief probleemoplossen

Balans tussen innovatie en regels

Bedrijven staan voor de uitdaging om tegelijk te innoveren én de nieuwe regels correct toe te passen. Een duidelijk AI-beleid, gecombineerd met gerichte opleidingen, is daarbij essentieel.

“AI creëert nieuwe mogelijkheden, maar ook nieuwe verantwoordelijkheden”, besluit Van Grunderbeek. “Wie nu investeert in kennis en duidelijke afspraken, legt de basis voor verantwoord en succesvol gebruik van AI in de toekomst.”