ChatGPT als trend in 2023 – hoe relevant wordt deze tool in een zakelijke context?

Toen OpenAI eind 2022 besloot om het taalmodel ChatGPT beschikbaar te maken voor het grote publiek, ging er een schokgolf door het digitale landschap. Binnen enkele weken leek de wereld van kunstmatige intelligentie niet alleen in een stroomversnelling te zijn geraakt, maar ook volledig op zijn kop te zijn gezet.

Wat voorheen vooral in onderzoekscentra, ontwikkelaarsforums of tech-podcasts werd besproken, belandde plotseling in vergaderruimtes, directiekamers en Slack-kanalen. Niet als abstracte toekomstmuziek, maar als een reële, bruikbare toepassing. De indruk dat ChatGPT plotseling alomtegenwoordig was, is dus zeker niet misplaatst. De vraag blijft: is deze hoogvliegerij echt blijvend als het gaat om de harde realiteit in het bedrijfsleven?

Hoe ChatGPT in enkele maanden tijd uitgroeide van een nerdtool tot een economisch thema

Voordat ChatGPT op schermen en in krantenkoppen verscheen, werd er achter de schermen al jarenlang aan de basis gewerkt. OpenAI presenteerde al in 2018 het eerste GPT-model met toen nog een overzichtelijke 117 miljoen parameters. Twee jaar later volgde GPT-3, dat met 175 miljard parameters de lat aanzienlijk hoger legde. De kwaliteit nam merkbaar toe, maar het praktische nut bleef in eerste instantie voorbehouden aan specialisten.

Pas toen ChatGPT in november 2022 voor het publiek toegankelijk werd, veranderde het beeld. Plotseling was er een tool die niet alleen teksten kon genereren, maar ook hele dialogen kon voeren – en dat met één druk op de knop, zonder technische drempels. Met GPT-4, uitgebracht in maart 2023, werd de volgende stap gezet. Deze versie verwerkte niet alleen taal, maar ook beelden en kon worden uitgebreid met plug-ins. Daarmee was de stap van technologisch speeltje naar serieuze bedrijfstechnologie gezet.

Al vóór ChatGPT waren er gespecialiseerde AI-toepassingen, bijvoorbeeld in de medische sector of in gedragsanalyse. Een voorbeeld is Mindway AI uit Denemarken, dat zich al vroeg bezighield met het herkennen van problematisch spelgedrag. Hierdoor wordt gokken bijvoorbeeld in het online casino België 777 veiliger voor de spelers en laat het zien dat het gebruik van taalmodellen, dat tegenwoordig zo vanzelfsprekend is, door veel kleinere projecten is voorbereid, ook al kregen die destijds nauwelijks publieke aandacht.

Van selectie van sollicitanten tot het schrijven van teksten – waar bedrijven ChatGPT concreet inzetten

De toepassingsmogelijkheden van ChatGPT in bedrijven reiken inmiddels van administratieve tot creatieve processen. Vooral op het gebied van human resources zijn de eerste pogingen gedaan om sollicitatieprocedures gedeeltelijk te automatiseren. CV's werden geanalyseerd, tekstvoorstellen voor vacatures werden opgesteld en standaardvragen in het sollicitatiegesprek werden overgenomen.

In marketingafdelingen is ChatGPT uitgegroeid tot een bron van ideeën. Koppen, claims, blogstructuren of posts op sociale media – de tool bracht snelheid en nieuwe perspectieven in het creatieve dagelijkse werk. Ook in de klantenservice werden de eerste stappen gezet. Standaardvragen konden vooraf worden gestructureerd of volledig automatisch worden beantwoord, terwijl interne databases doorzoekbaar werden zonder dat iemand vooraf het juiste trefwoord hoefde te kennen.

Hoopgevende belofte of risicofactor? Waarom ChatGPT bedrijven zowel fascineert als verontrust

De mogelijkheden van ChatGPT zijn indrukwekkend. Het levert binnen enkele seconden eerste tekstontwerpen, structureert inhoud, stelt formuleringen voor en bespaart daarmee merkbaar tijd. Vooral bij routinetaken lijkt dit een verademing voor overbelaste teams. Tegelijkertijd is er geen garantie dat wat wordt geleverd ook echt klopt. ChatGPT kan namelijk ook fouten maken – het verzint bronnen, haalt feiten door elkaar of formuleert overtuigend verkeerde antwoorden.

Het grootste probleem ligt in de betrouwbaarheid van wat er wordt gezegd. Door de hoge taalkundige kwaliteit zijn fouten nauwelijks te onderscheiden van expertise. Dat zorgt voor onzekerheid en roept onaangename vragen op. Hoe kan de waarheidsgetrouwheid worden gecontroleerd? Wie neemt de verantwoordelijkheid als de AI inhoud verkeerd weergeeft? Juist in gevoelige sectoren vormt deze onzekerheid een struikelblok.

Innovatie en wetgeving – juridische overwegingen bij het gebruik van ChatGPT

Wie ChatGPT zakelijk gebruikt, ontkomt niet aan een discussie over gegevensbescherming. Het model verwerkt invoer op servers buiten Europa, wat moeilijk te verenigen is met de Algemene Verordening Gegevensbescherming. Persoonsgegevens mogen niet zomaar worden ingevoerd, ook al lijkt dat op het eerste gezicht onschuldig.

Ook op het gebied van auteursrecht wordt het lastig. De trainingsgegevens van GPT-modellen zijn afkomstig uit openbaar beschikbare bronnen, waarvan de juridische status vaak niet eenduidig is. Wie AI-gegenereerde inhoud hergebruikt, begeeft zich dus soms in een grijs gebied. Dit wordt vooral problematisch wanneer teksten worden gepubliceerd, commercieel worden gebruikt of in producten worden geïntegreerd.

Een blik op Italië laat zien dat ook overheidsinstanties gevoelig reageren. In het voorjaar van 2023 werd de toegang tot ChatGPT daar tijdelijk geblokkeerd. De reden hiervoor waren bezwaren op het gebied van gegevensbescherming. Ook in andere landen nam het bewustzijn van mogelijke juridische risico's merkbaar toe. Bedrijven moeten daarom duidelijke regels opstellen, verantwoordelijkheden definiëren en controleren welke gegevens mogen worden verwerkt. Anders dreigen niet alleen fouten, maar ook echte overtredingen van de compliance.

Hoe wijdverbreid is ChatGPT werkelijk in bedrijven en wat zegt dat over de digitale realiteit?

Ondanks de vele discussies blijft het gebruik van ChatGPT in bedrijven tot nu toe beperkt. Volgens gegevens van het ifo-instituut bedroeg het gebruik in de personeelsafdeling in het voorjaar van 2023 slechts vijf procent. Nog eens 25 procent was van plan het te introduceren of testte de eerste toepassingen. Het merendeel van de bedrijven bleef echter voorzichtig, niet zelden uit bezorgdheid over juridische of organisatorische complicaties.

Interessant daarbij is de kloof tussen potentieel en realiteit. Juist op het gebied van HR, waar repetitieve taken bijzonder talrijk zijn, zien velen de voordelen duidelijk voor zich, maar zetten ze deze toch niet om. Bijna negen op de tien personeelsafdelingen waren sceptisch, hoewel bijna de helft de fundamentele kansen erkent. Het probleem ligt niet zozeer in de technologie zelf, maar in de vraag hoe deze in bestaande processen kan worden geïntegreerd.

Geen plotselinge doorbraak – hoe ChatGPT deel uitmaakt van een lange ontwikkelingsgeschiedenis

Het idee dat ChatGPT van de ene op de andere dag is ontstaan, gaat duidelijk te kort. Al in de jaren vijftig begon het onderzoek naar machine learning. De afgelopen jaren hebben met name neurale netwerken, toenemende rekenkracht en gigantische hoeveelheden data ervoor gezorgd dat de systemen complexer en krachtiger zijn geworden. Wat ChatGPT onderscheidt, is niet de technologische sprong op zich, maar de gebruiksvriendelijkheid en het enorme toepassingsspectrum.