Cyberbeveiliging: waarom je medewerkers je eerste verdedigingslinie vormen

​Cybercriminaliteit neemt jaar na jaar toe. Waar het vroeger om ludieke virussen ging, draait het vandaag om gesofisticeerde malware met pure chantage en geldgewin. Ransomware en phishingmails leggen bedrijven dagenlang plat of lekken vertrouwelijke data. “En het treft allang niet meer alleen de grote spelers,” zegt ethical hacker Malik Mesellem. “Ook kmo’s zijn een doelwit. Vaak zelfs makkelijker, omdat hun cyberbeveiliging minder matuur is.”

Malik weet waarover hij spreekt: hij is al meer dan twintig jaar actief als white-hat hacker en security auditor. Hij deelt zijn kennis als freelance docent bij Syntra Bizz. “Kmo’s denken vaak dat cybercriminelen geen interesse hebben in hun data. Dat klopt, maar ze zijn wel geïnteresseerd in een stuk van de winst van het bedrijf eenmaal ze data ontoegankelijk hebben gemaakt of gestolen (via afpersing). En geef toe, niemand wil zijn data kwijt of ergens openbaar zien staan. Toch?” Hackers sturen meestal niet eens gerichte aanvallen uit. Ze verspreiden gewoon massaal phishingmails of malware en kijken waar ze binnen raken. Eén klik door een nietsvermoedende medewerker kan genoeg zijn om een volledig netwerk te besmetten.”

De gevolgen van een ontoereikende cyberbeveiliging kunnen verwoestend zijn: stilvallende productie, klanten die hun vertrouwen verliezen, publiek gemaakte bedrijfsgeheimen, ... “Vroeger werd investeren in security nog gezien als een noodzakelijk kwaad. Vandaag kan je bedrijf er financieel niet meer onderuit. Cyberaanvallen kosten écht geld.”

De mens als zwakke plek in de cyberbeveiliging

Technische maatregelen zoals firewalls en antivirussoftware zijn belangrijk, maar criminelen spelen liever in op de menselijke factor. “Het is vaak de medewerker die de deur openzet,” legt Malik uit. “Een ondoordachte klik, een slecht wachtwoord of het gebruik van een onbeveiligd toestel op het bedrijfsnetwerk: dat zijn de echte risico’s.”

Dat herkent ook Caroline Jacobs, opleidingsadviseur bij Syntra Bizz: “Veel bedrijven komen bij ons aankloppen nadat ze merken dat medewerkers te makkelijk op phishingmails ingaan of onbewust gevoelige info delen. Cyberbeveiliging is vaak nog iets voor ‘de IT-afdeling’, terwijl het iedereen aangaat.”

Medewerkers als eerste verdedigingslinie

Het goede nieuws: net diezelfde medewerkers kunnen ook je beste verdedigingslinie vormen. Malik: “Wij bootsen vaak aanvallen na om mensen te confronteren met hun gedrag. Bijvoorbeeld door vooraf phishingmails te sturen en die tijdens de training te analyseren. Dat zorgt voor herkenning: ineens beseffen ze dat zijzelf in de val zijn getrapt. Dat is veel krachtiger dan droge theorie.”

Naast bewustmaking voor eindgebruikers ziet Malik ook nood aan technische verdieping in cyberbeveiliging voor IT-teams. “Je hoeft hen geen hacker te maken. Maar als ze begrijpen hoe een aanvaller denkt, kunnen ze hun netwerk veel beter beveiligen.”

Bewustmaking rond cyberbeveiliging: verplichting én kans

Daarbovenop maakt wetgeving zoals de Europese NIS2-richtlijn cyberbeveiliging nog urgenter. Zowel bepaalde kleine, middelgrote als grote ondernemingen moeten maatregelen nemen, waaronder verplichte awareness-training voor medewerkers en management.

Toch benadrukt Malik vooral de positieve insteek: “Het gaat niet alleen om boetes vermijden. Een getraind team kan je bedrijf écht beschermen. Hoe sneller mensen verdachte zaken herkennen en melden, hoe kleiner de kans dat een incident uitgroeit tot een ramp.”

Kleine reflexen, groot effect

Volgens Malik maken vooral kleine reflexen een groot verschil. “Als je toch op een foute link hebt geklikt, trek dan meteen de netwerkkabel uit of zet je wifi uit. Zo voorkom je dat de malware zich verder verspreidt. En meld het onmiddellijk bij IT. Hoe sneller de organisatie reageert, hoe beter de schade te beperken valt.”

Ook het scheiden van privé- en werktoestellen is cruciaal. “Veel mensen gebruiken hetzelfde toestel voor alles. Maar wie een onbeveiligde app installeert op zijn smartphone en die verbindt met het bedrijfsnetwerk, kan onbewust een ingangspoort creëren voor criminelen.”

De rol van Syntra Bizz

Als opleidingspartner brengt Syntra Bizz de expertise van Malik en andere specialisten tot bij kmo’s. Caroline: “We organiseren onder meer incompany opleidingen, volledig afgestemd op je situatie. We maken het praktisch en behapbaar. Soms volstaat een korte sessie om al een grote stap vooruit te zetten. Het belangrijkste is dat iedereen in het bedrijf doordrongen raakt van het belang van cyberbeveiliging.”

3 tips van Malik Mesellem voor betere cyberbeveiliging

1. Klik niet blind op links of bijlagen
   Ontvang je een verdachte mail? Controleer altijd het adres en de inhoud. Twijfel je? Open niets en meld het aan IT.
2. Reageer snel als je toch in de val loopt
   Klikte je per ongeluk op een foute link? Trek onmiddellijk je netwerkkabel uit of zet je wifi uit. Zo voorkom je dat malware zich verspreidt.
3. Scheiding tussen werk en privé
   Gebruik geen onbeveiligde privétoestellen op het bedrijfsnetwerk. Een app of software zonder updates kan de perfecte ingangspoort voor hackers zijn.

Wacht niet tot het te laat is

Bij cyberaanvallen is het niet meer de vraag óf ze gebeuren, maar wanneer. Door je medewerkers bewust te maken en op te leiden, verander je hen van zwakke schakel in sterke verdediging. Ontdek de opleidingen rond cyberbeveiliging bij Syntra Bizz en maak van je team je beste bescherming. Goed om weten: je geniet via KMO-portefeuille van 45% korting op opleidingen rond cybersecurity.

• Cybersecurity - bewustwordingstraining voor medewerkers
• Ethical hacking en Cybersecurity