Start van de werken aan de publieke ruimte op de Loodswezensite

​De heraanleg van de publieke ruimte op de Loodswezensite is officieel van start gegaan. In de zone aan de Schelde, ter hoogte van de Ortelius- en Van Meterenkaai, wordt de komende jaren een nieuw stadspark van twee hectare aangelegd. Het ontwerp brengt natuur, geschiedenis en veiligheid samen: een groene ontmoetingsplek die tegelijk fungeert als waterkering én als plaats van herinnering voor de Antwerpse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Als alles volgens plan verloopt, is de volledige site klaar tegen de zomer van 2027.

Een nieuwe publieke ruimte aan de Schelde

De Loodswezensite vormt een van de zeven deelgebieden binnen het masterplan Scheldekaaien. Het gebied grenst in het westen aan de Schelde en sluit in het oosten aan op de Tavernier-, Ortelius- en Van Meterenkaai. Het ontwerp van Bureau Bas Smets, dat twee jaar geleden werd goedgekeurd, maakt van de site een samenhangende publieke ruimte met drie tuinen, open zicht op het water en ruimte voor rust en ontmoeting.

Het nieuwe parklandschap wordt opgebouwd rond drie tuinen, waaronder een verhoogde ligweide. De voormalige vlieten Brouwersvliet, Sint-Pietersvliet en Koolvliet worden opnieuw zichtbaar gemaakt als groene verbindingen tussen stad en stroom.

Een namenmonument als plaats van herinnering

Langs weerszijden van de herstelde vlieten krijgt het Namenmonument een centrale plek. Het monument herdenkt alle Antwerpse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog — van de Holocaust tot burgerlijke en militaire slachtoffers. De namen worden alfabetisch weergegeven, verdeeld over vier slachtoffergroepen.

De gedenkmuur, opgebouwd uit meer dan 23.000 natuurstenen, strekt zich uit over 336 meter. Elke steensoort symboliseert een leeftijdsdecennium, van licht naar donker, en maakt zo zichtbaar dat oorlog alle generaties trof. Bezoekers kunnen langs verschillende herinneringstuinen wandelen, waar natuur en geschiedenis elkaar ontmoeten.

Burgemeester Els van Doesburg: “Met dit project verbinden we verleden, heden en toekomst. De Schelde en haar kaaien zijn de ruggengraat van Antwerpen. Hier ontstaat een plek die zowel herdenkt als leeft — een groene long vol betekenis, waar vrede en vrijheid tastbaar worden.”

Rust en beleving in de stad

Het park wordt ontworpen als een serene stilteplek, maar behoudt tegelijk een stedelijke dynamiek. Er komen wandelpaden, ligweides en zichten op de Schelde. Bezoekers kunnen er onthaasten, terwijl de site ook een nieuwe recreatieve verbinding vormt tussen het historische centrum en de rivier.

Schepen voor publieke ruimte Ken Casier: “Waar we ooit een tijdelijke ligweide en openluchttentoonstelling hadden, verrijst nu een permanent park van twee hectare. Langs de gedenkmuren komen verschillende tuinen waar wandelen, herinneren en ontspannen hand in hand gaan. Een groene oase vlak naast het hart van de stad.”

Schepen voor stadsontwikkeling Patrick Janssens: “De heraanleg maakt niet alleen een prachtige publieke ruimte mogelijk, ze legt ook de historische lagen van Antwerpen bloot. Door de oude vlieten opnieuw te integreren, brengen we het verleden terug in de stad en verbinden we het met de Schelde.”

‹

›

Een onzichtbare maar krachtige waterkering

Naast haar culturele en recreatieve waarde versterkt de heraanleg ook de waterveiligheid. De verhoogde waterkering maakt deel uit van het Sigmaplan en wordt landschappelijk geïntegreerd tot 2,25 meter boven de kade.

Vlaams minister Annick De Ridder: “We creëren niet enkel een nieuw park, we beschermen Antwerpen ook tegen wateroverlast. De mobiele waterkering is een Vlaamse innovatie: onzichtbaar bij laag water, maar operationeel bij stormtij. Met 842 meter wordt dit de langste mobiele waterkering ter wereld.”

De oude vlietmuren vormen ondergronds de hoofdstructuur van de waterkering. Naast vaste constructies komt er een mobiele variant die het zicht op de Schelde behoudt. De kade blijft een aaneengesloten wandelas met blauwe steen, waar ook hulpdiensten vrije doorgang behouden.

Krista Maes, waarnemend gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv: “We combineren technische noodzaak met esthetiek. De nieuwe waterkering beschermt de stad, maar blijft onopvallend aanwezig in het landschap — dankzij slimme oplossingen zoals trappen, poorten en mobiele segmenten.”

Wat zeker te onthouden

Met de start van de werken aan de Loodswezensite krijgt Antwerpen een publieke ruimte die natuur, veiligheid en herinnering samenbrengt. Het project verbindt de rivier met de stad, de geschiedenis met de toekomst en creëert een park dat even betekenisvol als uitnodigend is. Hier groeit niet enkel groen, maar ook verbondenheid.