Circulaire omslag stokt bij Belgische bedrijven

​Slechts één op de vijf organisaties koppelt circulaire doelstellingen aan meetbare resultaten

​De circulaire transitie bij Belgische organisaties lijkt nauwelijks vooruitgang te boeken. Net als vorig jaar beschouwt slechts 33 procent van de bedrijven en instellingen zichzelf als grotendeels of volledig circulair. Dat blijkt uit een onderzoek van afval- en grondstoffenbeheerder Milgro bij ruim tweehonderd Belgische professionals en beslissers uit onder meer aankoop, facilitymanagement, milieu en duurzaamheid.

Hoewel circulariteit bij veel organisaties op de agenda staat, blijft de vertaling naar een structureel bedrijfsbeleid achter. Zo heeft 56 procent circulaire doelstellingen voor de komende twee jaar geformuleerd. Slechts 21 procent heeft die doelstellingen echter meetbaar gemaakt en volgt de vooruitgang ook actief op.

Bij 35 procent staan de ambities wel op papier, maar maken ze nog geen deel uit van de bedrijfsstrategie. Daarnaast neemt 26 procent circulaire initiatieven zonder daarvoor formele doelstellingen vast te leggen. Achttien procent heeft helemaal geen circulaire doelen.

Vooral aandacht voor afval

De maatregelen die organisaties vandaag nemen, situeren zich voornamelijk op operationeel niveau. Afval verminderen is met 52 procent de meest voorkomende actie. Verder zegt 39 procent duurzaam in te kopen, werkt 37 procent met hergebruikte of refurbished producten en maakt 36 procent gebruik van gerecyclede materialen.

Meer structurele ingrepen blijven minder ingeburgerd. Bij slechts 31 procent van de organisaties vormt circulariteit een vast of richtinggevend onderdeel van het productontwerpproces. Nochtans wordt een groot deel van de milieu-impact en het grondstoffengebruik al bepaald tijdens de ontwerpfase.

Volgens Milgro is er bovendien nog onduidelijkheid over wat een volledig circulaire bedrijfsvoering precies inhoudt. De cijfers zijn gebaseerd op een zelfinschatting van de bevraagde organisaties.

“Veel organisaties focussen vandaag vooral op een slimmere verwerking van reststromen”, zegt Pascale Hendrickx, Managing Director van Milgro Belgium. “Echte circulariteit begint echter veel vroeger, met het behoud van de waarde van grondstoffen en producten. Denk aan terugnameprogramma’s of aan producten die van bij het ontwerp eenvoudig herstelbaar zijn en waarvan onderdelen kunnen worden vervangen.”

Grondstoffenschaarste verhoogt druk

De noodzaak om grondstoffen efficiënter te gebruiken neemt ondertussen toe. Uit eerder onderzoek van Milgro bij vijfhonderd Belgische consumenten bleek dat 61 procent vreest dat producten duurder en uiteindelijk zelfs onbetaalbaar worden wanneer de grondstoffenschaarste niet wordt aangepakt.

Voor ondernemingen volstaat het volgens Hendrickx daarom niet om losse initiatieven op te zetten. “Organisaties moeten kritischer kijken naar welke maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan circulariteit.”

De resultaten wijzen vooral op een kloof tussen ambitie en uitvoering. Heel wat organisaties willen circulairder werken, maar missen nog meetbare doelstellingen, een strategische verankering en een systematische opvolging. Net daar ligt de volgende stap om de circulaire transitie opnieuw op gang te brengen.