Tragere energietransitie verhoogt druk op economie en Belgische industrie

​De wereldwijde energietransitie vertraagt en dat heeft grotere gevolgen dan vaak wordt aangenomen. Uit een recente analyse van Atradius blijkt dat deze evolutie niet alleen de kwetsbaarheid van energie-importerende landen vergroot, maar ook de druk op de Belgische industrie aanhoudt. Tegelijk neemt het risico toe voor exporteurs die actief zijn in regio’s die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen.

De verwachting dat de energietransitie zou leiden tot structureel lagere olie- en gasprijzen komt steeds minder uit. In plaats daarvan blijven energieprijzen onder invloed van geopolitieke spanningen volatiel en relatief hoog. Vooral opkomende economieën, die sterk afhankelijk zijn van energie-import, ondervinden daar de gevolgen van.

Toenemende kwetsbaarheid voor energie-importerende landen

Volgens het rapport van Atradius zijn er tientallen landen waar de kosten voor brandstofimport zwaar doorwegen op de economie. In veel gevallen gaat het om meer dan vier procent van het bruto binnenlands product. Deze landen kampen vaak al met economische uitdagingen zoals tekorten op de lopende rekening, waardoor stijgende energieprijzen een extra belasting vormen.

De recente spanningen in het Midden-Oosten hebben die kwetsbaarheid opnieuw scherp gesteld. Waar landen vroeger konden rekenen op dalende energieprijzen als buffer, is die zekerheid vandaag verdwenen. Dat maakt hun economische positie instabieler en gevoeliger voor externe schokken.

Impact voelbaar tot in België

De gevolgen beperken zich niet tot verre markten. Ook in België blijft de impact voelbaar. De verwachte voordelen van energie-efficiëntie beginnen af te vlakken, terwijl noodzakelijke investeringen in energie-infrastructuur achterblijven.

Vooral de beperkte uitbreiding van elektriciteitsnetten vormt een groeiend probleem. Hernieuwbare energieproductie neemt wel toe, maar zonder voldoende netcapaciteit kan die energie niet optimaal worden benut. Dat creëert risico’s op knelpunten, wat op termijn de concurrentiepositie van de Belgische industrie kan ondermijnen.

Daarnaast moeten Belgische exporteurs rekening houden met verhoogde kredietrisico’s in markten die sterk afhankelijk blijven van fossiele energie. Economische instabiliteit in die regio’s kan zich vertalen in een grotere kans op wanbetalingen.

‹

›

Onevenwicht in investeringen vertraagt vooruitgang

Een belangrijke vaststelling uit het rapport is de scheeftrekking in energie-investeringen. Waar vroeger een groter aandeel van de investeringen naar netinfrastructuur ging, verschuift de focus steeds meer naar energieproductie zelf.

Die evolutie bemoeilijkt de integratie van hernieuwbare energiebronnen en vertraagt de elektrificatie van sectoren zoals industrie en zwaar transport. Zonder voldoende investeringen in transmissie- en distributienetwerken dreigt de energietransitie vast te lopen op praktische beperkingen.

Tegelijk neemt de impact van energie-efficiëntie als drijvende kracht achter lagere afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af. Hoewel er vooruitgang wordt geboekt, volstaat die niet om de vraag naar olie en gas significant te verminderen.

Nood aan bredere economische strategie

De conclusie van Atradius is duidelijk: landen die afhankelijk zijn van energie-import moeten hun strategie herdenken. Enkel inzetten op hernieuwbare energie en elektrificatie volstaat niet.

Er is nood aan een bredere aanpak die ook inzet op het versterken van exportcapaciteit, het verbeteren van concurrentievermogen en het verminderen van afhankelijkheid van andere importstromen. Alleen zo kunnen economieën zich beter wapenen tegen blijvend hoge energieprijzen en externe schokken.

Voor bedrijven betekent dit dat risicobeheer en marktselectie nog belangrijker worden. Zeker in een context waarin energieprijzen en geopolitieke spanningen een steeds grotere rol spelen in economische stabiliteit.

De vertraging van de energietransitie is daarmee niet alleen een klimaatuitdaging, maar ook een duidelijke economische waarschuwing.