Vlaanderen schrapt het enige kmo-beleid dat nog werkte

Door Ludwig Dumont is oprichter en manager van Willow (Gent).

​Sinds 15 oktober kan geen enkele Vlaamse onderneming nog een kmo-portefeuille aanvragen. Het budget is nu eenmaal op, en op 1 januari 2027 verdwijnt het instrument definitief. De Vlaamse regering noemt dat een besparing.

Wij, ondernemers die de portefeuille gebruikten, hebben daar een ander woord voor. Het enige stuk kmo-beleid dat werkte, verdwijnt zonder dat er iets voor in de plaats komt.

Dertig procent die het verschil maakte

Wij zijn geen opleidingsverkopers, want onder ons zitten een coach, een HR-consultant, een accountantskantoor, een advocatenkantoor en een IT-bedrijf. Met de kmo-portefeuille stuurden wij medewerkers naar een opleiding cyberveiligheid, een cursus AI of een traject rond online zichtbaarheid.

Gratis was dat niet. Wij betaalden zeventig procent zelf. Maar die dertig procent steun was voor een bedrijf van onze omvang het verschil tussen “volgend jaar misschien” en “deze maand nog”.

Zestig euro per bedrijf

Wij waren niet alleen. In 2024 deden 54.482 ondernemingen een beroep op de portefeuille, voor 43,5 miljoen euro steun. Zelf legden ze er nog zo’n 100 miljoen euro bovenop. Samen ging het om 142 miljoen euro aan opleiding en advies, waarvan de overheid minder dan een derde betaalde.

Gespreid over alle Vlaamse kmo’s kostte het instrument zo’n zestig euro per bedrijf per jaar. Een externe evaluatie door Technopolis, Vives en de KU Leuven becijferde dat elke euro steun twee euro productiviteitsgroei opleverde.

Wie hier verliest, zijn geen multinationals. Het zijn de kleine bedrijven die samen het gros van de Vlaamse jobs leveren en geen eigen opleidingsafdeling hebben.

Zes keer hervormd, nooit afgewerkt

Wij begrijpen dat een begroting in evenwicht keuzes vraagt. Wij weten ook dat de portefeuille misbruikt werd. Er waren te veel aanbieders, te weinig kwaliteitscontrole en opleidingen die die naam niet verdienden.

Daarom werd het instrument in twaalf jaar zes keer hervormd, maar zes keer bijsturen en dan afschaffen, bewijst niet dat het niet werkt. Het bewijst dat niemand het ooit heeft afgewerkt.

Een plan voor de industrie, niets voor de kmo

Wat ons stoort, is niet de besparing zelf. Het is wat erna komt, of beter: wat niet komt. Voor de grote industrie ligt er een plan. Voor de 738.000 Vlaamse kmo’s ligt er niets.

Er is geen nieuw instrument en geen overgangsregeling die verder gaat dan het afronden van lopende dossiers. Er is geen antwoord op de vraag hoe een bedrijf met tien mensen zich volgend jaar wapent tegen phishing, of hoe het leert werken met AI.

Dezelfde regering die wil dat Vlaamse bedrijven digitaler en veiliger worden, schrapt zo de enige hefboom die daar concreet voor zorgde.

Kleiner en scherper

Wij vragen niet om de oude portefeuille terug. Wij stellen iets kleiners en scherpers voor.

1. Alleen voor kleine bedrijven. Tot vijftig werknemers. Middelgrote bedrijven kunnen hun opleidingsbudget zelf dragen.
2. Alleen opleiding, op drie thema’s. Cyberveiligheid, AI en digitalisering. Dat zijn de prioriteiten die de regering zelf naar voren schuift.
3. Een lager plafond en een strengere filter. Minder aanbieders, strenger erkend en met een eigen bijdrage. Wie via het instrument wil verkopen, betaalt mee voor de controle erop.

Zo’n instrument kost een fractie van de oude portefeuille. En het doet precies wat de regering zegt te willen.

U hebt tot 31 december

Wij vragen geen geld, maar een plan. Een instrument dat zichzelf twee keer terugverdient, gooi je niet weg omdat het ooit slordig werd opgezet. Je werkt het af.

Aan minister-president Matthias Diependaele, en aan de ministers die zich elke dag ondernemersvriendelijk noemen: u hebt tot 31 december om te tonen dat de kmo-portefeuille niet het laatste kmo-beleid van deze legislatuur was.