Niet alle blockchains zijn gelijk

​Na meer dan vijf jaar in een testomgeving gaat de Europese blockchain EBSI (European Blockchain Services Infrastructure) een nieuwe fase in: die van de operationele uitrol. De infrastructuur wordt voortaan beheerd door Europeum-EDIC, een consortium van landen met een nieuwe juridische structuur dat in België geregistreerd is. Met een catalogus van gestandaardiseerde diensten, tarieven op basis van het gebruik en een selfserviceportaal om de diensten te testen, dat in oktober wordt aangekondigd, wil het overheden en bedrijven overtuigen.

Xavier Juredieu staat sinds oktober 2025 aan het hoofd van Europeum-EDIC. Hij heeft een achtergrond in cyberbeveiliging en werkte eerder mee aan Europese proefprojecten rond de digitale identiteitswallet. Volgens hem wordt 2027 het jaar waarin EBSI op grote schaal ingang zal vinden. Van het digitale batterijpaspoort in Italië en diploma’s in Duitsland, Cyprus en Griekenland tot Europese statistieken: hij licht de eerste concrete toepassingen toe en legt uit waarom EBSI volgens hem niets met cryptomunten te maken heeft.

​Xavier Juredieu, kunt u zichzelf even voorstellen?

Ik ben sinds oktober 2025 directeur van Europeum-EDIC. Mijn loopbaan situeert zich vooral in de technologiesector, meer bepaald in cyberbeveiliging. Ik heb gewerkt aan publiek-private samenwerkingsprojecten, onder meer aan de grootschalige proefprojecten (large-scale pilots) die de Europese Commissie de voorbije jaren via verschillende consortia heeft opgezet rond de EUDI Wallet, de Europese digitale identiteitswallet. Door mijn professionele parcours ben ik ook goed vertrouwd met de overheidssector. Daarnaast heb ik uiteraard heel wat ervaring in de privésector.

We mogen aannemen dat uw achtergrond uw aanstelling aan het hoofd van EBSI heeft vergemakkelijkt?

Ik ken het ecosysteem van de aanbieders van digitale vertrouwensdiensten (trust service providers), omdat ik er in het verleden mee heb samengewerkt. Ik begrijp dan ook goed welke uitdagingen er spelen. De digitalisering versnelt vandaag, zowel in de economie als bij de overheid. En waar digitalisering is, speelt ook vertrouwen een belangrijke rol. Wanneer ik gebruikmaak van een nieuwe onlinedienst, moet ik telkens opnieuw dezelfde informatie verstrekken. Dat brengt ons bij het belang van de verificatie van gegevens van personen, burgers, maar ook bedrijven. Tegelijk moeten die gedeelde gegevens worden beschermd tegen misbruik. We bevinden ons in een risicovolle omgeving en moeten dus onze beveiliging versterken en ons beter beschermen bij onze digitale uitwisselingen.

Daarnaast speelt ook een geopolitieke dimensie: het streven naar Europese soevereiniteit en weerbaarheid, dat een belangrijke rol speelt in de verdere Europese integratie. Ik denk dat de lidstaten, die via een algemene vergadering instaan voor het bestuur, iemand zochten die vertrouwd was met deze materie.

We spreken over blockchain, maar dat is een middel, geen doel op zich. Blockchain steunt op het principe van gedecentraliseerd vertrouwen. Dat sluit aan bij het Europese model: geen gecentraliseerd Europa, maar een gedecentraliseerd Europa met soevereine lidstaten. EBSI, de infrastructuur waarmee het project is begonnen, heeft meer dan vijf jaar gefungeerd als een testomgeving waarin we proefprojecten en experimenten hebben uitgevoerd om de technologie in verschillende toepassingen te testen.

Vandaag beginnen we aan een nieuw hoofdstuk. Om te beginnen hebben de lidstaten en de Europese Commissie een nieuwe juridische structuur gecreëerd. Met 27 lidstaten is het soms moeilijk om vooruitgang te boeken. Daarom werken we met samenwerkingsverbanden tussen landen, waarbij elk land kan aansluiten als het dat wenst.

“EBSI heeft meer dan vijf jaar gefungeerd als een testomgeving waarin we de technologie via proefprojecten en experimenten hebben getest. Vandaag beginnen we aan een nieuw hoofdstuk.”
Xavier Juredieu, directeur van Europeum

Momenteel zijn er slechts tien landen aangesloten, maar het is de bedoeling dat dit aantal groeit.

Dat spreekt voor zich. Sommige landen hebben al beslist om als waarnemer aan te sluiten. Ze zijn nog niet klaar om zich tot concrete toepassingen te verbinden, maar tonen wel belangstelling. Drie landen hebben al aangegeven dat ze willen toetreden.

Welke landen hebben interesse getoond?

Dat kan ik helaas nog niet zeggen, want die informatie is nog niet openbaar. Het gaat om landen uit Centraal- en Noord-Europa. Er zullen er nog volgen, want bepaalde toepassingen spreken hen bijzonder aan. Hun belangstelling hangt dus nauw samen met de concrete toepassingen die we ontwikkelen.

Een ander belangrijk punt is dat we een juridische entiteit zijn die in België in het handelsregister is ingeschreven. België is het gastland en behoort tot de tien oprichtende landen (founding partners). De infrastructuur die we gezamenlijk beheren, wordt niet alleen door de overheid gebruikt, maar staat ook open voor de privésector. Bij blockchain spreken we over nodes, of knooppunten. Je kunt die vergelijken met onderling verbonden databanken in verschillende landen, die telkens hetzelfde blok kopiëren. Ook private spelers kunnen dergelijke knooppunten beheren wanneer ze daarvoor een overheidsmandaat hebben gekregen, van een lidstaat of van Europeum-EDIC. Zo kunnen zij toepassingen ondersteunen die volgens ons beter geschikt zijn voor de privésector. We hanteren dus een vrij brede visie.

Waarom werd ervoor gekozen om de zetel in Brussel, of meer algemeen in België, te vestigen?

Daar zit geen bijzondere symboliek achter. Het project heeft een voorgeschiedenis: het werd aangestuurd door de Europese Commissie en we beschikten in België al over heel wat expertise. We spreken hier over een infrastructuur en een operator. Een vestiging in België, waar ook de Europese Commissie gevestigd is, is dan ook logisch. Maar voor alle duidelijkheid: het bestuur berust bij een algemene vergadering waarin elk land één stem heeft. België heeft dus evenveel inspraak als de andere landen.

Hoe staat het met EBSI in Italië en Duitsland?

Italië is lid, Duitsland voorlopig nog niet, maar we hebben er al projecten lopen. Lid worden betekent dat een land uitdrukkelijk aangeeft te willen deelnemen. Dat houdt twee verplichtingen in: een financiële bijdrage leveren en een knooppunt beheren. Dat zijn de twee voorwaarden die we aan onze leden stellen.

In Italië draagt de overheid financieel bij. We werken er momenteel aan een toepassing die eerder in de privésector thuishoort. Een bedrijf ontwikkelt er een zogenaamd digital product passport, een digitaal productpaspoort. Vandaag moet een product gedurende het volledige productieproces traceerbaar zijn. Daarom krijgt het als het ware een identiteitskaart of paspoort waarmee kan worden nagegaan of de verschuldigde belastingen zijn betaald en of het product aan alle vereiste certificeringen voldoet. Voor batterijen bijvoorbeeld wordt zo’n paspoort vanaf 2027 verplicht. Italië is een belangrijk autoproductieland. Een softwarebedrijf heeft er daarom een regtech-toepassing ontwikkeld waarmee Italiaanse autobouwers de productie van elektrische batterijen kunnen traceren. Dat bedrijf heeft ons gevraagd om de bewijzen in het productpaspoort, in de vorm van verifieerbare attesteringen, vast te leggen op de Europese blockchain EBSI.

We hebben zopas een intentieverklaring ondertekend voor een toepassing met de naam Verida, ontwikkeld door Omnismart. Dat bedrijf is gevestigd in Noord-Italië, in een regio met een sterke auto-industrie, waar onder meer Ferrari actief is. Dit is een voorbeeld van een dienst die we ‘herkomst en traceerbaarheid’ noemen. Daarmee kan de volledige levenscyclus van een product worden gevolgd, kunnen gegevens worden vastgelegd en kan de informatie worden geverifieerd. Zowel overheidsinstanties als autobouwers kunnen zo nagaan hoe een batterij is geproduceerd. Dat is een concreet voorbeeld uit Italië.

En hoe zit het met Duitsland, waar de autosector eveneens bijzonder belangrijk is?

Duitsland is geen lid, maar dat betekent niet dat overheidsinstanties en bedrijven geen belangstelling tonen. Het is niet Volkswagen dat bij ons aanklopt, maar dat zou in de toekomst natuurlijk kunnen. We bouwen een infrastructuur die iedereen kan delen. Zo vermijden we dat elke partij een eigen infrastructuur moet ontwikkelen, wat de belastingbetaler en de overheid veel geld zou kosten. Door middelen te bundelen, beschikken we over een gedeelde infrastructuur die zowel soeverein als weerbaar is. Onze ambitie is duidelijk: een efficiënte oplossing aanbieden tegen een beperkte kostprijs.

Wat Duitsland betreft, zijn we in gesprek en hebben we een intentieverklaring ondertekend voor een operationele ingebruikname. Het gaat immers niet langer om proefprojecten. We willen toepassingen daadwerkelijk in productie brengen, zodat bedrijfsprocessen en overheidsdiensten EBSI kunnen gebruiken om gegevens die ze met derden delen, te beveiligen.

In Duitsland gaat het om Certf4trust, een bedrijf dat al met een eigen blockchain werkte. Het beheer daarvan brengt uiteraard exploitatiekosten met zich mee. Certf4trust werkt samen met de Kamer van Koophandel van München en een dertigtal andere beroepskamers, binnen de Duitse federale structuur. Die instellingen reiken opleidingscertificaten uit waarvan ze de authenticiteit via blockchain willen kunnen verifiëren.

De verificatie van diploma’s is een belangrijk thema waarmee EBSI zich in het verleden al heeft beziggehouden. In een Europese omgeving waarin mensen in verschillende landen willen kunnen werken, zich vrij willen verplaatsen en hun diploma’s willen laten erkennen, is standaardisering van studiepunten noodzakelijk. Europa werkt daaraan en wij bouwen daarop voort. Voor de betrokken instellingen was het belangrijk dat ze de opleidingen die door deze publieke opleidingsorganisaties worden aangeboden, op een betrouwbare manier konden certificeren voor het bedrijfsleven. Daarom hebben ze beslist om hun eigen blockchain naar EBSI te migreren. Ze beseffen immers dat het economisch op termijn weinig zin heeft om een eigen blockchain te onderhouden. Dan kun je beter gebruikmaken van een soevereine blockchain die samen met de lidstaten wordt beheerd.

EBSI wil nu de overstap maken naar de operationele fase. Eind 2026 lanceren we de dienst in Roemenië. Dat wordt de daadwerkelijke start van de EBSI-diensten in productie. Concreet betekent dit dat we een catalogus van gestandaardiseerde diensten aanbieden, met een duidelijke tariefstructuur en heldere voorwaarden. Elke organisatie die een toepassing wil ontwikkelen op een gedecentraliseerde infrastructuur, kan dat doen en weet op voorhand welke verplichtingen daaraan verbonden zijn. Dat is wat we alle spelers in de sector van digitale vertrouwensdiensten willen aanbieden.

Hoeveel projecten worden momenteel geïntegreerd? Hoeveel daarvan zullen effectief operationeel worden, en binnen welke termijn?

In het verleden hebben meer dan 350 organisaties deelgenomen aan tests. Een aantal daarvan loopt nog altijd of wordt onderhouden door onderzoekers en spelers uit de bedrijfswereld en de overheid. We hebben inmiddels een eerste selectie gemaakt van ongeveer dertig toepassingen waaraan we werken. Meer dan de helft daarvan zal volgend jaar in productie gaan. Daarna willen we verder opschalen. Maar eerst moeten we ervoor zorgen dat we de ingebruikname van die toepassingen volledig beheersen, ook vanuit juridisch oogpunt.

Tegelijk proberen we een wendbare organisatie uit te bouwen. We ontwikkelen momenteel een portaal, dat in oktober wordt aangekondigd. Gebruikers zullen zich daarop kunnen aanmelden, zich identificeren en zelf de EBSI-diensten testen, een beetje zoals bij AWS (Amazon). Ik denk dat dit de drempel aanzienlijk zal verlagen en ervoor zal zorgen dat veel meer partijen met onze infrastructuur aan de slag gaan. Uiteindelijk staan we ten dienste van de economie en de overheid.

Een ander voorbeeld is ons werk rond Europese statistieken, samen met Eurostat. Elk land beschikt over een nationaal statistiekbureau dat officiële cijfers publiceert. Die gegevens worden vervolgens op grote schaal gebruikt om prognoses op te stellen. Al meer dan negen maanden registreren die statistiekbureaus hun publicaties op de EBSI-blockchain, zodat analisten de authenticiteit ervan kunnen controleren. Ze hebben beslist om over te stappen naar de operationele fase en we werken momenteel aan een raamovereenkomst met de Europese Commissie. Dat is wat vandaag gebeurt en wat zich in 2027 verder zal ontwikkelen. Voor mij wordt 2027 echt het jaar waarin EBSI ingang zal vinden.

Succes meten we daarbij niet zozeer aan het aantal toepassingen, maar aan de kwaliteit van de referentieprojecten. Die moeten de markt duidelijk maken wat ze van onze dienstverlening mag verwachten. We mogen niet ontkennen dat blockchain nog altijd een wat onduidelijk imago heeft en vaak wordt geassocieerd met cryptomunten en alles wat daarbij komt kijken. Mijn taak bestaat er dan ook in om concrete toepassingen naar voren te schuiven die aantonen welke meerwaarde deze dienstverlening heeft in het dagelijkse leven van burgers, bedrijven en overheden.

Werkt EBSI in België ook samen met overheidsdiensten?

De instantie die namens België verantwoordelijk is, is BOSA, de Federale Overheidsdienst Beleid en Ondersteuning. BOSA speelt een centrale rol in de digitaliseringsprojecten van ons land. Er worden al verschillende projecten besproken. Tijdens de testfase was bijvoorbeeld de Europese ziekteverzekeringskaart (European Health Insurance Card, EHIC) een van de thema’s. Heel wat mensen gebruiken die kaart. Ik heb er zelf ook een. Maar uiteindelijk is het gewoon een stukje papier, met nauwelijks enige beveiliging. Het zou dan ook bijzonder waardevol zijn om dat document digitaal te kunnen verankeren en er een verifieerbaar certificaat of attest van te maken. België heeft hiervoor altijd belangstelling getoond, onder meer omdat veel mensen vanuit het buitenland hier komen werken. Door dit document beter te beveiligen, zou fraude kunnen worden voorkomen. Het is een van de pistes die we momenteel onderzoeken.

Daarnaast werken we aan een ander thema. Enkele maanden geleden ontstond er heel wat discussie over kleine pakjes van e-commerceplatformen. Een deel van de goederenstroom verschoof van Frankrijk naar Luik, omdat elk land zijn eigen regelgeving had. Daar speelde een belangrijke uitdaging op het vlak van traceerbaarheid, vergelijkbaar met wat ik eerder over auto’s vertelde. Het gaat erom kleine pakjes te kunnen volgen en te controleren of ze aan de wetgeving voldoen, onder meer op fiscaal vlak. Er zijn al toepassingen in ontwikkeling en een Belgische speler die rond dit thema werkt, heeft belangstelling voor EBSI.

Dit voorbeeld illustreert de meerwaarde van EBSI: niet alle blockchains zijn gelijk. Ook andere blockchains bieden mogelijkheden om gegevens te verankeren, maar onze infrastructuur onderscheidt zich door haar voorspelbaarheid en het ontbreken van volatiliteit. Onze token heeft geen speculatief doel. We hebben die uitsluitend gecreëerd om de infrastructuur te laten functioneren. We willen voorspelbaarheid en transparantie bieden: de prijs wordt bepaald door het daadwerkelijke gebruik. We werken vanuit een publieke dienstverlening.

Om terug te komen op dat Belgische bedrijf: het zag voor zichzelf een duidelijke rol weggelegd op dit terrein. Het probleem met die kleine pakjes is dat ze via marktplaatsen worden verhandeld waarop verschillende aanbieders actief zijn. Het is bijzonder moeilijk om die platformen te controleren. De software moet daarom meer traceerbaarheid in dat ecosysteem brengen. Volgens mij bevindt het bedrijf zich in een goede positie om in te spelen op de regelgeving en een instrument voor traceerbaarheid aan te bieden dat zowel producenten als spelers op die online marktplaatsen kunnen gebruiken, met een platform zoals het onze als onderliggende infrastructuur.

Dat zijn dus twee voorbeelden.

Kunt u nog andere Europese voorbeelden geven?

We werken al samen met universiteiten in Cyprus en Griekenland om hun diploma’s op de blockchain te registreren. In Slovenië zijn we onder meer actief op het vlak van cyberbeveiliging. Daar neemt de behoefte aan opleidingen toe om cyberdreigingen beter te kunnen voorspellen, monitoren en voorkomen. Het is dan ook essentieel om te kunnen controleren of professionals over de juiste diploma’s en certificeringen beschikken.

Ook in de gezondheidszorg is het delen van gegevens een bijzonder belangrijke uitdaging. Op die manier kan de wetenschap vooruitgang boeken. Maar tegelijk moeten persoonsgegevens worden beschermd en moet duidelijk zijn wie toegang mag krijgen tot welke gegevens. Andere EDIC’s die werken rond het delen van gezondheidsgegevens, zien onze infrastructuur als een geschikte oplossing. Dat is uiteraard positief voor ons. We willen onze diensten in alle sectoren beschikbaar maken.

Hoe garandeert u de veiligheid van uw blockchain?

Niet alle blockchains zijn gelijk. Wij bieden diensten aan die de soevereiniteit ondersteunen. En ook niet alle knooppunten zijn gelijk. Er zijn in de eerste plaats standaardknooppunten, maar naarmate we verder in het netwerk gaan, zijn er ook knooppunten die aan strengere vereisten voldoen. Binnenkort zullen er bovendien gekwalificeerde knooppunten zijn. Het begrip ‘kwalificatie’ klinkt u misschien bekend in de oren. Het komt voort uit de Europese regelgeving voor aanbieders van digitale vertrouwensdiensten, waarin verschillende betrouwbaarheidsniveaus zijn vastgelegd. Wij zullen dezelfde logica toepassen. Op het hoogste niveau zal onder meer een ISO 27001-certificering vereist zijn, evenals een specifiek en beveiligd datacenter dat onderworpen wordt aan penetratietests en andere veiligheidscontroles. Onze infrastructuur geniet daardoor in elk land een hoog beschermingsniveau.

We werken doorgaans samen met ervaren partijen die goed vertrouwd zijn met deze uitdagingen. Maar dat volstaat niet. Op Europees niveau schakelen we ook onafhankelijke organisaties in om tests uit te voeren. Die controles moeten de robuustheid van onze applicatielaag verifiëren, evenals de toegangspunten van alle partijen die bijdragen aan de betrouwbaarheid van het geheel.

Decentralisatie biedt bovendien een belangrijk voordeel: zelfs wanneer een datacenter wordt aangevallen, blijft het netwerk functioneren. Dezelfde informatie wordt immers gerepliceerd over een twintigtal knooppunten. Het zou dus bijzonder moeilijk zijn om tegelijkertijd twintig knooppunten in twintig verschillende landen buiten werking te stellen. Onmogelijk is dat niet, want dergelijke scenario’s kunnen zich altijd voordoen. Maar deze architectuur verhoogt de weerbaarheid aanzienlijk. De situatie in Oekraïne heeft de lidstaten trouwens doen inzien dat deelname aan een netwerk hun weerbaarheid versterkt, terwijl ze hun soevereiniteit behouden. We moedigen hen daarom ook aan om zich niet te beperken tot één knooppunt per land, maar er meerdere uit te rollen.

“Decentralisatie biedt een belangrijk voordeel: zelfs wanneer een datacenter wordt aangevallen, blijft het netwerk functioneren. Deze architectuur verhoogt de weerbaarheid aanzienlijk.”
Xavier Juredieu

De voorbije jaren hebben we ook verschillende hacks van cryptomunten gezien.

Daarbij ging het om mensen die een wallet, een digitale portefeuille, bezaten en zelf het doelwit werden van een aanval. Hackers probeerden toegang te krijgen tot hun cryptomunten om die vervolgens van de ene naar de andere portefeuille over te dragen. Omdat transacties in die omgeving niet traceerbaar zijn, ontstaan er kwetsbaarheden. Het volstond om toegang te krijgen tot de portefeuille van een persoon om al diens digitale activa te kunnen stelen.

Wij werken volgens een volledig andere logica. We beheren geen blockchain voor cryptomunten of digitale activa. Onze blockchain dient om bewijzen vast te leggen. De gegevens zelf worden niet bij ons opgeslagen: ze blijven bij de betrokken partijen. Wij voegen uitsluitend een verificatiemogelijkheid toe aan het ecosysteem. Bovendien heeft het stelen van een bewijs dat niet kan worden gemanipuleerd, op zich weinig waarde. Voor een hacker valt daar nauwelijks financieel voordeel uit te halen. Een tweede belangrijk element is de wallet. Bij cryptomunten vormt die vandaag een van de zwakke schakels op het vlak van beveiliging. Bij ons is dat niet het geval, omdat we ook met systemen kunnen werken die geen wallet nodig hebben, bijvoorbeeld voor rechtstreekse communicatie tussen machines. We bieden zelf overigens geen wallets aan. We zullen gebruikmaken van bestaande oplossingen op de markt, waaronder de institutionele wallet: de digitale portefeuille die de lidstaten aan burgers en bedrijven ter beschikking zullen stellen, met een hoog beveiligingsniveau.

“We beheren geen blockchain voor cryptomunten of digitale activa. Onze blockchain dient om bewijzen vast te leggen. De gegevens zelf worden niet bij ons opgeslagen: ze blijven bij de betrokken partijen. Wij voegen uitsluitend een verificatiemogelijkheid toe aan het ecosysteem.”
Xavier Juredieu