Mobiliteit raakt de kern van onze concurrentiepositie

​Ons land staat al jaren te boek als Europees kampioen filerijden. Files kosten de economie miljarden per jaar. Er dreigt zelfs een verkeersinfarct. Mobiliteit opnieuw inzetten als economische hefboom is de doelstelling op langere termijn. Maar de kostprijs is enorm, de politiek volgt slechts schoorvoetend en mist verschillende opportuniteiten. Frank Beckx, Gedelegeerd Bestuurder bij Voka, geeft toelichting bij de stand van zaken en verstrekt enkele aanbevelingen.

​KMOinsider: “Hoe ernstig is de situatie en ziet u ze verbeteren of verslechteren?”

Frank Beckx: “De filekost gaat richting 6 miljard euro. Vervoerde tonnages zullen nog met 20% stijgen tegen 2040 terwijl men weinig bijkomende capaciteit kan creëren gelet op de schaarste aan ruimte. De gemiddelde snelheid tijdens de spitsuren zal verder dalen en de onvoorspelbaarheid van de transporttijd zal verder toenemen. Dat noopt tot het inbouwen van marges die de transportefficiëntie niet ten goede komen. Niets doen is geen optie. Er is nood aan een breed en ambitieus anti-congestieprogramma. Onze goede ligging volstaat niet langer om onze economische poorten succesvol te maken in het wereldwijde logistieke speelveld. Onze poorten opereren in een steeds competitievere omgeving terwijl de betrouwbaarheid van onze logistieke keten steeds meer in het gedrang komt en druk zet op onze economische processen. Ondernemingen gelegen in congestiegevoelig gebied vinden steeds moeilijker personeel. Steeds meer bedrijven overwegen om, al dan niet gedeeltelijk, te herlokaliseren."

​Niets doen is geen optie.

KMOinsider: “U hebt het ook vaak over een “lekkend dak”"…

Frank Beckx: “We pleiten al jaren voor extra investeringen in het onderhoud van wegen en transportinfrastructuur. Kijk, het dak repareer je als de zon schijnt. Een advies dat onze overheid lange tijd in de wind sloeg met een lekkend dak in de vorm van een grote onderhoudsachterstand als gevolg. Gelukkig is er een inhaalbeweging gestart, maar om de achterstand weg te werken is 14,55 miljard euro nodig. Heel wat van onze vervoersinfrastructuur stamt uit de bouwpiek van de jaren ’60 en ’70. De beschikbare middelen moeten ook slimmer worden ingezet. Preventief en slim onderhoud moeten hierbij aan belang winnen om op termijn kosten te kunnen besparen. In de Voka-paper “Infrastructuur als motor van groei” hebben we hier uitgebreid aanbevelingen rond geformuleerd."

Wegenvignet komt er
KMOinsider: “De slimme kilometerheffing, een wegenvignet, hot topics...”

Frank Beckx: “Voka is uitgesproken voorstander en dat voor alle weggebruikers — variërend naar plaats, tijd en milieukenmerken. Ze dient wel zoveel mogelijk in de plaats te komen van de bestaande mobiliteitsbelastingen. Door ze in te voeren voor alle voertuigen en het tarief van de heffing te laten variëren naargelang plaats en tijd, kan structurele congestie op bepaalde locaties en tijdstippen van de dag verminderd worden. Slechts 27,5% van alle verplaatsingen zou werk- of school-gerelateerd zijn. Het merendeel gebeurt in de vrije tijd. Door het nieuwe wegenvignet vanaf 1 mei 2027 zullen ook buitenlandse weggebruikers betalen voor het gebruik van onze wegen. Een goede zaak dat de opbrengst van het vignet uitsluitend zal gaan naar onderhoud en investeringen in verkeersinfrastructuur. Maar het zorgt niet voor slimme mobiliteitssturing waardoor files niet korter zullen worden. De kilometerheffing voor vrachtwagens wordt al tien jaar zwaarder: tariefverhogingen, uitbreiding van het netwerk en de opbrengsten vloeien naar algemene middelen. De CO₂-toeslag die op 1 juli van toepassing werd, maakt wegtransport alweer duurder. De kilometerheffing moet een instrument zijn om mobiliteit efficiënter en duurzamer te maken, geen extra fiscale last zonder duidelijke return, zoals vandaag het geval is.”

​Autonoom vervoer: een toekomstige realiteit.

Water, spoor en fiets
KMOinsider: “U pleit voor een echte modal shift: meer goederen en personen via water, spoor en fiets. Hoe realistisch is die shift?”

Frank Beckx: “Trager dan verhoopt, ondanks alle goede voornemens. Vanuit Voka pleiten we voor optimodaal goederenvervoer waarbij de meest geschikte modus wordt ingezet. De modal shift mag geen doel op zich zijn. Elke modus heeft zijn sterktes en zwaktes. Vermits overslag een bepalende factor is in de kostprijs, is het belangrijk dat bedrijven met grote volumes zich rechtstreeks aan de waterweg kunnen vestigen. Hiertoe dient men voldoende watergebonden bedrijventerreinen te ontwikkelen om het goederenvervoer via de binnenvaart te stimuleren. De vraag is groot, maar we zien te weinig realisaties. Op het vlak van personenvervoer zien we een geslaagde modal shift richting fiets. Men verwacht dat deze trend zich de komende jaren verder zal doorzetten. Dat kan men aanmoedigen met investeringen in fietsinfrastructuur, meer en veilige fietsenstallingen, fietsvriendelijke stationsomgevingen,… Menig onderneming biedt intussen fiets-leasing aan en investeerde in fietsenstallingen, douches…”

KMOinsider: “Welke technologieën zouden het verschil kunnen maken?”

Frank Beckx: “Wij zetten in op "8 versnellingen naar de mobiliteit van de toekomst": slimme verkeerslichten, MaaS (Mobility as a Service), geconnecteerde voertuigen, autonoom rijden. Dat biedt kansen om de productiviteit te verhogen, de veiligheid te verbeteren en personeelstekorten op te vangen. Autonoom vervoer is een toekomstige realiteit. Autonoom vrachtvervoer zit in een geleidelijke transitie. We bevinden ons in een fase vergelijkbaar met het internet midden jaren negentig met een technologie nog relatief vroeg in haar ontwikkeling, maar met enorm schaalpotentieel. Volgens zakenbank Goldman Sachs kan de markt voor zelfrijdende vrachtwagens in de VS groeien van 130 miljoen dollar in 2026 tot 18 miljard dollar in 2030.”

KMOinsider: “Lange en zwaardere vrachtwagencombinaties (LZV's) kunnen de logistieke efficiëntie verhogen en de filedruk verminderen. Hoever staat het daarmee?”

Frank Beckx: “Het inzetten van LZV’s was tot nu toe in Vlaanderen enkel mogelijk in het kader van proefprojecten. Vlaanderen heeft het Voka-permanent regelgevend kader voor LZV’s concreet in de pijplijn gezet. Het Brusselse Gewest daarentegen laat geen LZV’s op haar grondgebied toe. Problematisch omdat delen van de Brusselse Ring op Brussels grondgebied liggen. Die ring is een essentiële schakel voor de transit tussen Vlaanderen en Wallonië. Het zou een goede zaak zijn dat hij volledig kan worden opengesteld.”

​Ons land kampmet een it mmens mobiliteitsprobleem. Nochtans kan mobiliteit een echte hefboom betekenen voor onze economie. Op voorwaarde dat de politiek er werk van maakt en opportuniteiten benut

Lobbyen
KMOinsider: “Hoe wil u de mobiliteitsproblematiek politiek op de agenda houden?”

Frank Beckx: “Veel zaken uit ons verkiezingsmemorandum zijn ondertussen verwezenlijkt of zitten in de pijplijn. De hervorming van de technische keuring in Vlaanderen, van het loodswezen, van de regels rond ladingzekering en het permanent kader voor LZV zijn belangrijke lobbypunten. Op federaal niveau ijveren we ondermeer voor minimale dienstverlening in de luchtvaart, zetten we in op een drone-visie die de ontwikkeling van commerciële drone-toepassingen alle kansen geeft, ijveren we voor een nationale SAF-strategie… We lobbyen uiteraard ook voor administratieve vereenvoudiging.”

KMOinsider: "Waar willen we binnen 5 jaar staan?"

Frank Beckx: “Vlaanderen moet de ambitie hebben om mobiliteit opnieuw in te zetten als economische hefboom: minder verliesuren in de file, betrouwbaardere reistijden, beter bereikbare bedrijventerreinen en havens, een structurele aanpak van de onderhoudsachterstand en een versnelling van slimme, geconnecteerde en autonome toepassingen in de logistiek. Vooruitgang op dit vlak meten we aan de hand van objectieve indicatoren zoals filezwaarte, verliesuren, reistijdbetrouwbaarheid… Er staat ons een grote mobiliteitsuitdaging te wachten.” www.voka.be

​Wie is Frank Beckx?

Frank Beckx (1980) is sinds september 2025 gedelegeerd bestuurder van Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen. Hij studeerde rechten (KU Leuven) en startte zijn loopbaan als adviseur en woordvoerder van de Vlaamse ministers Marino Keulen en Fientje Moerman. In 2008 ging hij aan de slag bij Essenscia waar hij van 2014 tot 2021 gedelegeerd bestuurder was. In 2021 werd hij actief bij Voka, als directeur van het Kennis- en Lobbycentrum.