AI verandert de Belgische start-upmarkt en trekt investeringen naar een kleine groep winnaars

​Meer dan twee derde van de nieuwste lichting start-ups bij Start it @KBC bouwt oplossingen met artificiële intelligentie (AI). Tegelijk haalden de start-ups die de accelerator begeleidde in 2026 al meer kapitaal op dan in heel 2025. De cijfers uit de tweede start-upbarometer tonen hoe AI de drempel om een bedrijf te starten verlaagt, maar tegelijk de concurrentie verscherpt en investeringen steeds meer concentreert bij een beperkt aantal bedrijven.

AI maakt starten toegankelijker

Van de nieuwste lichting start-ups bij Start it @KBC ontwikkelt 67,6% AI-oplossingen. In 2024 bedroeg dat aandeel nog 22,5%. Vorig jaar was het al gestegen tot 55,7%.

AI wordt vooral ingezet in software, onder meer voor administratie, productiviteitstools en business intelligence. Ook in hardware groeit de belangstelling, bijvoorbeeld voor toepassingen tijdens de ontwerpfase.

De technologie maakt het bovendien makkelijker om met een klein team of alleen een onderneming op te bouwen. Het aantal solo founders dat zich kandidaat stelt voor het acceleratorprogramma steeg de voorbije twee jaar met 17%.

Volgens Andy Gijbels, CTO van Start it @KBC, kunnen oprichters dankzij AI sneller technische oplossingen ontwikkelen zonder daarvoor noodzakelijk een technische medeoprichter nodig te hebben. Daardoor kunnen ook ideeën worden uitgewerkt waarvoor de nodige technologie vroeger te duur, te complex of moeilijk toegankelijk was.

Oprichter en CEO Lode Uytterschaut ziet daarin ook een bredere verschuiving. AI maakt het mogelijk om bestaande problemen opnieuw aan te pakken met technologie die aanzienlijk krachtiger kan zijn dan eerdere oplossingen. Dat creëert kansen voor nieuwe ondernemingen, maar ook voor bedrijven die al actief zijn in dezelfde markt.

Meer concurrentie vergroot het verschil tussen winnaars en verliezers

De toegenomen toegankelijkheid heeft een keerzijde. Meer ondernemers kunnen een product ontwikkelen, maar daardoor werken ook meer start-ups aan vergelijkbare problemen. Volgens Start it @KBC verschuift de reden waarom jonge bedrijven falen daardoor steeds vaker naar de concurrentie, in plaats van naar het ontbreken van een reëel probleem dat ze proberen op te lossen.

De accelerator wijst op een groeiend winner-takes-all-effect: een beperkt aantal ondernemingen trekt het grootste deel van het beschikbare kapitaal aan en kan daardoor sneller doorgroeien.

De cijfers over de start-ups die sinds 2014 aan het programma deelnamen, illustreren die concentratie. Samen haalden ze ruim 1,45 miljard euro aan kapitaal op. Daarvan ging 50% naar slechts 2% van de bedrijven. De 18% succesvolste kapitaalophalers waren goed voor 90% van het totaal.

Snelheid speelt daarbij een belangrijke rol. Start-ups die hun oplossing snel bij klanten krijgen en kunnen aantonen dat die werkt, hebben volgens Gijbels een voordeel bij het aantrekken van investeerders. AI kan de ontwikkeling versnellen, maar verhoogt tegelijk de druk om zich tijdig van concurrenten te onderscheiden.

Start-ups haalden al meer kapitaal op dan in heel 2025

Ook de totale kapitaalophaling zit in de lift. In 2025 haalden de start-ups uit het programma samen 190 miljoen euro op. In 2026 stond de teller op het moment van de meting al op 252 miljoen euro.

Vijf bedrijven waren samen goed voor 214 miljoen euro, of ongeveer 85% van dat bedrag. Het gaat om Keyrock, Aikido Security, Loop Earplugs, Tekst en Companion Energy, die allemaal eerder aan het acceleratorprogramma deelnamen.

Sinds de oprichting van Start it @KBC in 2014 hebben de deelnemende start-ups gezamenlijk meer dan 1,45 miljard euro aan kapitaal opgehaald. Twee jaar geleden bedroeg dat totaal nog ongeveer 1 miljard euro.

Volgens Gijbels wijst de stijging zowel op een aantrekkend investeringsklimaat als op de aanwezigheid van meer Belgische start-ups met een groot groeipotentieel. Hij ziet ook een wisselwerking waarbij succesvolle ondernemingen nieuwe oprichters inspireren en het ecosysteem verder versterken.

Netwerken blijven belangrijk naast technologie

Hoewel AI het ontwikkelen en opschalen van een onderneming verandert, blijft toegang tot de juiste mensen een belangrijke factor. Een medeoprichter, mentor of investeerder kan op een cruciaal moment het verschil maken, maar het is niet vanzelfsprekend dat start-ups die contacten zelfstandig vinden.

Daar ziet Start it @KBC een rol voor zijn acceleratorprogramma. Sinds 2014 begeleidde de organisatie meer dan 2.000 start-ups en bouwde ze een netwerk uit van ondernemers, investeerders, mentoren en experten.

Een voorbeeld is Kasqade. De oprichter startte in oktober als solo founder aan het programma, vond een maand later een medeoprichter en kreeg acht maanden later als eerste een investering van het Start it Fund. Intussen kwamen er ook twee medewerkers bij en werden de eerste twee klanten via het netwerk gevonden.

Sinds 2026 kunnen deelnemers aan Start it @KBC bovendien in aanmerking komen voor financiering via het Start it Fund, een fonds van 100 miljoen euro dat samen met KBC werd opgezet.

De barometer schetst daarmee een start-upmarkt waarin AI het makkelijker maakt om ideeën om te zetten in producten, maar succes niet vanzelfsprekend wordt. Meer concurrentie maakt snelle uitvoering en een duidelijke marktpositie belangrijker, terwijl de toegang tot kapitaal sterk geconcentreerd blijft bij een beperkte groep ondernemingen.