AI schuift mee aan bij HR

​Binnenkort krijgt u misschien geen slechte motivatiebrieven meer. Met AI kan elke kandidaat zich meer dan ooit scherper en overtuigender voorstellen. Dat lijkt goed nieuws. Maar voor werkgevers ontstaat een nieuw probleem: als elke sollicitatie glad klinkt, hoe herkent u dan nog echt talent? Voor kmo's wordt rekruteren daardoor niet minder menselijk, maar menselijker.

De perfecte brief zegt minder

Tot voor kort vertelde een sollicitatiebrief veel. Niet alles natuurlijk, maar de stijl, woordkeuze en voorbereiding gaven een eerste indruk. Vandaag is die indruk minder betrouwbaar. Kandidaten kunnen hun cv laten herschrijven en motivatiebrieven afstemmen op een vacature. Dat is niet noodzakelijk bedrog, wie AI gebruikt om zijn of haar werkervaring duidelijker te formuleren, doet eigenlijk wat sterke kandidaten altijd al deden: zich goed voorbereiden. Alleen wordt de verpakking beter. En wanneer de verpakking beter wordt, moet de werkgever dieper kijken.

De vraag is niet langer: 'Kan deze persoon goed schrijven?' De vraag wordt: 'Wat kan deze persoon echt, hoe denkt hij en hoe leert hij bij?'

De AI-generatie komt eraan

Auteur en internationaal keynote speaker Steven Van Belleghem (foto) maakt die verschuiving tastbaar in zijn jeugdboek Take-over. Daarin krijgt de veertienjarige Lena een AI-hulp cadeau: Nerio. Eerst helpt hij haar met kleine dingen. Een outfit kiezen, een tekst scherper maken, een droom groter durven denken. Maar langzaam verschuift de grens. Gebruikt Lena de technologie nog, of begint de technologie haar te sturen?

Die fictie ligt dichter bij de werkvloer dan het lijkt. Uit een onderzoek van iVOX (marktonderzoeksbureau) naar aanleiding van het boek Take-over blijkt dat twee op drie tieners al met een AI-chatbot spraken. Bijna één op drie minstens wekelijks. Eén op vier tieners deelde al iets persoonlijks met een chatbot dat ze niet aan vrienden of ouders durfden vertellen. Voor ondernemers mag dit geen fait-divers zijn. Deze jongeren worden stagiairs, sollicitanten, medewerkers en klanten. Ze verwachten snelheid, maar ook aandacht. Dat maakt de rol van de werkgever dubbel: digitaal genoeg zijn om relevant te blijven, menselijk genoeg om vertrouwen te winnen.

​AI maakt sollicitaties gladder en overtuigender. Daardoor wordt menselijk oordeel geen ouderwetse luxe, maar de basis van vertrouwen tussen kandidaat en werkgever.

De vacature is niet het begin

Ook de weg naar een werkgever verandert. Jongvolwassenen wachten niet tot ze een vacature zien. LinkedIn blijft belangrijk voor jobinformatie, maar het eerste gevoel ontstaat steeds vaker via Instagram, TikTok of korte video's waarin mensen, werkplekken en bedrijfscultuur zichtbaar worden. Dat blijkt uit een onderzoek van marketingbureau Twaalfde Man Media bij 2.000 Belgische jongvolwassenen tussen 18 en 30 jaar.

Voor kmo's zijn deze social media-kanalen een kans. Je hoeft geen groot employer-brandingteam te hebben om aantrekkelijk te zijn. Je moet wel echt tonen wie je bent: de ploeg, de zaakvoerder, de werkvloer, de leercurve, de drukke dagen en de kleine successen. Jonge kandidaten prikken door gladde slogans. Niet het mooiste verhaal wint, maar het meest geloofwaardige.

AI creëert snelheid, maar ook mist

Internationaal onderzoek van rekruteringsspecialist Robert Half bevestigt deze evolutie. Zo geeft 61% van de HR-leiders in Canada aan dat het beoordelen van door AI gegenereerde sollicitaties het aanwervingsproces complexer maakt. Daarnaast stelt 65% van de Amerikaanse HR-managers dat AI-gegenereerde cv's bijkomende uitdagingen creëren voor hun organisatie. Dat is de paradox: AI belooft snelheid, maar creëert ook mist.

Die mist zit niet alleen bij kandidaten. Ook werkgevers gebruiken AI vaker. Om cv's te screenen, gesprekken voor te bereiden of kandidaten te vergelijken. Dat kan nuttig zijn, zeker voor kmo's zonder grote HR-afdeling. AI kan structuur brengen, vacatureteksten verbeteren, interviewvragen voorbereiden en blinde vlekken zichtbaar maken. Maar de grens ligt bij de beslissing. Onderzoek van Partena Professional met professor Stijn Baert bij 1.000 werknemers en 250 werkgevers toont dat werknemers weinig vertrouwen hebben in een sollicitatieproces waarin AI finaal beslist. De conclusie van Jonas Pollet, General Manager Core HR, is helder: AI mag helpen, maar beslissen? Liever niet.

Een job is immers geen pakje dat je bestelt. Een kandidaat wil voelen dat iemand kijkt naar context, motivatie, potentieel en persoon. Zeker wanneer technologie de eerste selectie efficiënter maakt, wordt het echte gesprek belangrijker.

Echt wint van glad

Maar wat doe je dan als elke brief goed klinkt? Kijk minder naar taal en meer naar gedrag. Vraag niet alleen wat iemand deed, maar hoe hij tot een oplossing kwam. Geef een realistische case, laat een kandidaat iets uitleggen in eigen woorden. Vraag waar AI hielp en wat hij zelf besliste. Dat is geen wantrouwen, maar volwassen rekruteren. Voor kmo's zit daar een voordeel. Grote bedrijven bouwen vaak systemen. Kmo's kunnen nabij blijven. Sneller bellen, iemand rondleiden, een toekomstige collega laten meepraten, een proefmoment organiseren. Net die nabijheid kan het verschil maken wanneer teksten, cv's en profielen professioneler ogen. Dat vraagt wel een andere reflex. De motivatiebrief wordt minder belangrijk als bewijsstuk. Het gesprek en de interactie worden belangrijker. Niet om kandidaten te betrappen, maar om beter te begrijpen wie voor u zit.

​Als elke sollicitatiebrief perfect klinkt, moet u niet harder naar woorden kijken, maar beter naar mensen.

Menselijkheid wordt strategie

Het boek Take-over stelt uiteindelijk een simpele vraag: waar eindigt hulp en waar begint overname? Die vraag geldt ook voor HR. Laat u AI de saaie stappen verlichten, of laat u het ongemerkt bepalen wie nog gezien wordt? Voor bedrijfsleiders is dat geen filosofische oefening. Het gaat over mensen aantrekken, vertrouwen bouwen en teams maken die blijven werken als de hype voorbij is.

De AI-generatie komt eraan. Ze zoekt sneller, vergelijkt slimmer en bereidt zich beter voor. Maar net daarom verlangt ze misschien sterker naar iets wat geen chatbot kan geven: een werkgever die echt luistert. Kmo's hebben daar een troef in handen. Ze kennen mensen sneller bij naam. Ze zien wanneer iemand groeit of vastloopt. De toekomst van werk wordt met de komst van AI een stuk artificiëler. Precies daarom wordt menselijkheid geen zachte waarde, maar harde HR-strategie.

AI verandert hoe jongeren werkgevers ontdekken, sollicitaties voorbereiden en zichzelf presenteren. Kmo's kunnen hen voor zich winnen. Niet met de meeste tools, maar met echte gesprekken en menselijk oordeel.

Wie is Steven Van Belleghem?

Steven Van Belleghem is ondernemer, internationaal spreker en auteur over klantgerichtheid, technologie en AI. In zijn jeugdboek Take-over volgt hij Lena, een veertienjarig meisje dat steeds sterker op AI-hulp Nerio leunt. Het boek maakt AI tastbaar voor HR, onderwijs en gezin.